วัดสว่างมงคล เดิมเป็นวัดร้างมีพระเจดีย์เก่าแก่ตั้งอยู่ไม่ทราบว่าสร้างขึ้นในสมัยใด มีเรื่องเล่าว่า ครั้งตอนที่สมเด็จพระนเรศวรทรงมาตั้งทัพที่เมืองงาย เพื่อรอที่จะเสด็จยกทัพไปเมืองหาง ได้ทรงรับสั่งให้ทหารไปเสาะหาเสบียงมาเพิ่มเติมเพราะเสบียงมีไม่พอกับกำลังทหาร ทหารก็ได้ผ่านมาที่หมู่บ้านแห่งนี้แต่ได้เสบียงเพียงน้อยเท่านั้น ก่อนกลับก็เดินผ่านทุ่งนาก็ได้ไปเห็น”หน่วยมะข้าวหลวง”ซึ่งมีมากทหารจึงไปกราบทูลให้สมเด็จพระนเรศวรทรงทราบ พระองค์จึงทรงรับสั่งให้ทหารนำเอา “หน่วยมะข้าวหลวง” นี้มานึ่งให้กับ ทหารได้กินและเรียกหมู่บ้านนี้ว่า “บ้านโต้งมะข้าวหลวง” ต่อมาเพี้ยนเป็นบ้านทุ่งข้าวหลวง จนมาถึงประมาณปี พ.ศ. 2480 ได้มีชาวไทยใหญ่ได้อพยพมาและตั้งรกรากทำมาหากิน และได้จับจองเป็นเจ้าของ เพราะที่แห่งนี้อยู่ใกล้กับลำน้ำปิง มีความอุดมสมบูรณ์ และเมื่อปี พ.ศ. 2502 ได้มีชาวบ้านจากอำเภอป่าซาง จังหวัดลำพูน ได้อพยพมา และได้ซื้อที่ดินแห่งนี้ทำมาหากิน และได้ร่วมกันสร้างวัดขึ้น เพราะเห็นเป็นวัดเก่าแก่ (ปัจจุบันยังมีหลักฐานของพระเจดีย์เก่าเหลืออยู่)
ต่อมาประมาณปี พ.ศ. 2505 ก็ได้มีชาวบ้านจากอำเภอฮอดและอำเภอป่าซาง ได้เข้ามาตั้งรกรากทำมาหากิน ปี พ.ศ. 2526 บ้านทุ่งข้าวหลวงได้แยกออกจากตำบลเมืองงาย มาขึ้นกับตำบลทุ่งข้าวพวง และเปลี่ยนชื่อหมู่บ้านมาเป็น บ้านห้วยทรายขาว แต่คนเฒ่าคนแก่ยังเรียกบ้านทุ่งข้าวหลวงเรื่อยมา พร้อมกันนี้ก็ได้ร่วมกันสร้างวัดสว่างมงคล มีการพัฒนาวัดเรื่อยมา จนถึงปัจจุบัน โดยมีพระครูโอภาสมงคลกิตติ์ เป็นเจ้าอาวาส
พ.ศ. 2526 กรมการศาสนาก็ได้ประกาศยกวัดสว่างมงคลจากวัดร้างเป็นวัดที่มีพระสงฆ์และได้รับพระราชทานวิสุงคามสีมา เมื่อวันที่ 22 มกราคม 2550
ลำดับเจ้าอาวาสตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบัน
พระสมาน อินฺทโชโต ตั้งแต่ พ.ศ. 2502 - 2508
พระคำมูล จนฺทสีโร ตั้งแต่ พ.ศ. 2508 - 2512
พระคำ คมฺภีโร ตั้งแต่ พ.ศ. 2512 - 2514
พระบุญทา ญาติกาโร ตั้งแต่ พ.ศ. 2514 - 2521
พระด้วง ทีปปธมฺโม ตั้งแต่ พ.ศ. 2521 - 2525
พระครูโอภาสมงคลธรรม (ภิญโญ) ตั้งแต่ พ.ศ. 2525 - 2538
พระคำปัน ตั้งแต่ พ.ศ. 2539 - 2540
พระอธิการกรัณย์ กตสาโร ตั้งแต่ พ.ศ. 2540 - 2542
พระพรหม พรหฺมโชโต ตั้งแต่ พ.ศ. 2542 - 2543
พระครูโอภาสมงคลกิตติ์ (กรกต) ตั้งแต่ พ.ศ. 2543 - ปัจจุบัน