พจนานุกรมราก

วัน

wan · wan · /wan˧/

← พจนานุกรมราก · the lexicon

ที่มา · etymology probable · น่าจะใช่

สืบทอดจากไทตะวันตกเฉียงใต้ดั้งเดิม *ŋwanᴬ², จากไทดั้งเดิม *ŋwanᴬ; ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᩅᩢ᩠ᨶ (วัน), ลาว ວັນ (วัน), ไทลื้อ ᦞᧃ (วัน), ไทใหญ่ ဝၼ်း (วั๊น), คำตี้ ဝ︀ꩫ︀်း, ไทใต้คง ᥝᥢᥰ (วั๊น), ไทดำ ꪫꪽ (วัน), อาหม 𑜈𑜃𑜫 (บน์), 𑜚𑜃𑜫 (วน์), จ้วง ngoenz, ปู้อี nguanz, จ้วงแบบจั่วเจียง vaenz; เทียบสุ่ย vanl, เบดั้งเดิม *vɨnᴬ², ไหลดั้งเดิม *hŋwən (“วัน; กลางวัน; เที่ยงวัน; ดวงอาทิตย์”) ยืมมาจากบาลี วน (“ป่าไม้”)

คำเมือง · Northern: วัน ᩅᩢ᩠ᨶ — Extracted from the Wiktionary etymology line. probable · น่าจะใช่

จัดลำดับแล้ว · mapped

The senses are ordered core-first as an argument about how the meaning moved, and every compound sits under the sense that motivates it.

ความหมาย · the senses

Ordered core first, then what grew out of it. The order is an argument about how the meaning moved, not an alphabet.

1ระยะเวลา 24 ชั่วโมง ตั้งแต่ย่ำรุ่งถึงย่ำรุ่ง หรือตั้งแต่เที่ยงคืนถึงเที่ยงคืน

ระยะเวลา 24 ชั่วโมง ตั้งแต่ย่ำรุ่งถึงย่ำรุ่ง หรือตั้งแต่เที่ยงคืนถึงเที่ยงคืน
timeprobable · น่าจะใช่

⚑ open question: Sense order is the RID's, not an argument about semantic development. Rank it, then set order_conf.

⚑ open question: Declared root: วัน 'day'.

2ระยะเวลา 12 ชั่วโมง ตั้งแต่ย่ำรุ่งถึงย่ำค่ำ เรียกว่า กลางวัน, มักเรียกสั้น ๆ ว่า วัน, ตรงข

ระยะเวลา 12 ชั่วโมง ตั้งแต่ย่ำรุ่งถึงย่ำค่ำ เรียกว่า กลางวัน, มักเรียกสั้น ๆ ว่า วัน, ตรงข้ามกับ คืน
timeprobable · น่าจะใช่
grew out of sense 1 ([RID sense 1 — no English yet]) — by specialisation · แคบลง: The day narrowed to its light half. probable · น่าจะใช่
คำประกอบ · compoundmeaning, and why
กลางวัน
klang-wan
midday; daylight
ระยะเวลาตั้งแต่ย่ำรุ่งถึงย่ำค่ำ
lit. middle + day
ส่วนที่ไม่ค่อนไปข้างใดข้างหนึ่ง + ระยะเวลา 12 ชั่วโมง ตั้งแต่ย่ำรุ่ง
N+N
also filed under กลาง
head-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 2: the sense gloss names this compound
entityverified · ตรวจแล้ว

3ช่วงเวลากลางวัน

ช่วงเวลากลางวัน
timeprobable · น่าจะใช่
grew out of sense 2 ([RID sense 2 — no English yet]) — by metonymy · นามนัย: And to the daytime itself. probable · น่าจะใช่

4เวลาทำการตามที่ได้กำหนดขึ้นโดยกฎหมาย คำสั่งศาล หรือระเบียบข้อบังคับ หรือเวลาทำการตามปรกติข

เวลาทำการตามที่ได้กำหนดขึ้นโดยกฎหมาย คำสั่งศาล หรือระเบียบข้อบังคับ หรือเวลาทำการตามปรกติของกิจการนั้นแล้วแต่กรณี (ใช้ในทางคดีความ ในทางราชการ หรือทางธุรกิจการค้า และการอุตสาหกรรม)
timeprobable · น่าจะใช่
grew out of sense 1 ([RID sense 1 — no English yet]) — by specialisation · แคบลง: A day as the law or the court defines it. probable · น่าจะใช่

5(แมลง~, แมง~) ชื่อแมลงหลายชนิด หลายสกุล หลายวงศ์ ในอันดับ Diptera มีปีก 1 คู่ ลักษณะบางใส

(แมลง~, แมง~) ชื่อแมลงหลายชนิด หลายสกุล หลายวงศ์ ในอันดับ Diptera มีปีก 1 คู่ ลักษณะบางใส มีอวัยวะเป็นติ่งแทนปีกคู่ที่ 2 ช่วยในการทรงตัว ปากเป็นชนิดซับดูด หนวดมี 3 ปล้อง ปล้องปลายใหญ่สุดและมีขน 1 เส้น ที่พบทั่วไป เช่น แมลงวันบ้าน (Musca domestica Linn.) ในวงศ์ Muscidae ลำตัวยาวประมาณ 6 มิลลิเมตร สีน้ำตาลดำ กินอาหารหลากหลาย
timeprobable · น่าจะใช่

⚑ open question: Declared root: แมลงวัน, the fly.

6ป่าไม้, ดง

ป่าไม้, ดง
timeprobable · น่าจะใช่

⚑ open question: Declared root: วัน 'forest' < Pali vana.

คำประกอบที่ยังไม่จัดเข้าความหมาย · compounds awaiting a sense 14

Every one is dictionary-attested: the word exists, and both of its parts are headwords. What has not been decided is which sense above each belongs to.

คำ · wordmeaning
วันเพ็ญ
wan-phen
วันกลางเดือนนับตามจันทรคติ คือวันที่พระจันทร์ขึ้นเต็มดวง
ระยะเวลา 24 ชั่วโมง ตั้งแต่ย่ำรุ่ง + เต็ม
qualityN+ADJ
วันที่
wan-thi
date
ลำดับวันในเดือนหนึ่ง ๆ ทางสุริยคติ
day + at
ระยะเวลา 24 ชั่วโมง ตั้งแต่ย่ำรุ่ง + แหล่ง
entityN+N
เที่ยงวัน
thiang-wan
midday
เวลากึ่งกลางของกลางวันที่พระอาทิตย์อยู่ตรงศีรษะ ตรงกับ 12 นาฬิกา, เที่ยง ก็ว่า
ตรง + ระยะเวลา 24 ชั่วโมง ตั้งแต่ย่ำรุ่ง
qualityADJ+N
วันประสูติ
wanprasuti
วันเกิด (ใช้กับเจ้านาย)
ระยะเวลา 24 ชั่วโมง ตั้งแต่ย่ำรุ่ง + การเกิด
entityN+N
วันนี้
wan-ni
today
วันที่เป็นปัจจุบัน
day + this
ระยะเวลา 24 ชั่วโมง ตั้งแต่ย่ำรุ่ง + คำใช้ประกอบนามหรือข้อความที่อยู่ใก
qualityN+ADJ
วันชัย
wan-chai
ชื่อจริงชาย
day + victory
ระยะเวลา 24 ชั่วโมง ตั้งแต่ย่ำรุ่ง + การชนะ
entityN+N
วันเกิด
wan-koet
birthday
วันแรกที่มีสภาพของการมีชีวิต
day + bear
ระยะเวลา 24 ชั่วโมง ตั้งแต่ย่ำรุ่ง + เป็นขึ้น
N+V
วันยาว
wan-yao
ชื่อตำบลหนึ่งในอำเภอขลุง จังหวัดจันทบุรี
day + long
ระยะเวลา 24 ชั่วโมง ตั้งแต่ย่ำรุ่ง + ลักษณะของสิ่งใด ๆ มีกำหนดระยะจากจุ
qualityN+ADJ
วันเฉลิมพระชนมพรรษา
wanchelimphrachnmphrrsa
วันคล้ายวันเกิด
ระยะเวลา 24 ชั่วโมง ตั้งแต่ย่ำรุ่ง + ทำบุญวันเกิด
N+V
ตาวัน
ta-wan
ดวงอาทิตย์
eye + day
พ่อของแม่ + ระยะเวลา 24 ชั่วโมง ตั้งแต่ย่ำรุ่ง
entityN+N
ปทุมวัน
pa-thum-wan
ชื่อเขตหนึ่งในกรุงเทพมหานคร
บัวหลวง + ระยะเวลา 24 ชั่วโมง ตั้งแต่ย่ำรุ่ง
entityN+N
วันแข็ง
wan-khaeng
วันซึ่งถือว่าดาวมีพลังแรง ได้แก่ วันอาทิตย์ วันอังคาร วันเสาร์
day + hard
ระยะเวลา 24 ชั่วโมง ตั้งแต่ย่ำรุ่ง + กระด้าง
qualityN+ADJ
วันหยุด
wan-yut
holiday
วันที่ไม่ต้องทำงานหรือเรียนหนังสือ
day + brake
ระยะเวลา 24 ชั่วโมง ตั้งแต่ย่ำรุ่ง + ชะงัก
N+V
เวฬุวัน
we-lu-wan
ป่าไผ่
ไม้ไผ่ + ป่าไม้
entityN+N

ละแวกคำ · the neighbourhood

พบใน · found inside 14
กลางวัน ตาวัน ปทุมวัน วันชัย วันที่ วันนี้ วันประสูติ วันยาว วันหยุด วันเกิด วันเฉลิมพระชนมพรรษา วันเพ็ญ วันแข็ง เที่ยงวัน
เสียงพ้อง · sounds identical, is not this word

RTGS drops tone, so these read the same and are not the same. The site's own search collapses them.

วาร หวาน
ร่วมครึ่งคำ · shares a half with

Compounds built on the same other half. This grouping is in no dictionary; it falls out of the parts.

กลาง  กลางคน กลางดง กลางทะเล กองกลาง ของกลาง คนกลาง ช้างกลาง ตัวกลาง นากลาง บ้านกลาง ภาษากลาง สันกลาง
ที่  กินที่ ค่าที่ ถึงที่ ที่ดิน ที่มั่น ที่มา ที่สุด ท้องที่ พระที่ ว่าที่ สถานที่ หน้าที่
เที่ยง  ข้าวเที่ยง เที่ยงธรรม
ชัย  ชัยนาม ชัยบุรี ชัยภูมิ ท่าชัย วังชัย สามชัย เส้นชัย โพธิ์ชัย
เกิด  บ่อเกิด ใบเกิด
ยาว  ทุ่งยาว ลาดยาว สระยาว หนองยาว เกาะยาว เรือยาว แนวยาว แม่ยาว
ตา  ขนตา ขวัญตา ขัดตา ขี้ตา จับตา ตาขอ ตาขาว ตาดำ ตาน้อย ตาน้ำ ตาลาย ตาหวาน
แข็ง  ของแข็ง ขันแข็ง จุดแข็ง น้ำแข็ง มันแข็ง แข็งขัน แข็งตัว แข็งแรง แข็งใจ ใจแข็ง ไม้แข็ง

คำที่สับสนกันได้ · easily confused

ยังต้องตรวจ · open questions