สืบทอดจากไทดั้งเดิม *tacᴰ; ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨲᩢ᩠ᨯ (ตัด), ลาว ຕັດ (ตัด), ไทลื้อ ᦶᦎᧆ (แตด), ไทดำ ꪔꪰꪒ (ตัด), ไทใหญ่ တတ်း (ตั๊ต), อาหม 𑜄𑜄𑜫 (ตต์), จ้วง daet
คำเมือง · Northern: ตัด ᨲᩢ᩠ᨯ — Extracted from the Wiktionary etymology line. probable · น่าจะใช่
The senses are ordered core-first as an argument about how the meaning moved, and every compound sits under the sense that motivates it.
Ordered core first, then what grew out of it. The order is an argument about how the meaning moved, not an alphabet.
| คำประกอบ · compound | meaning, and why |
|---|---|
| ข้าวหลามตัด khao-lam-tat | ข้าวเหนียวนึ่งอัดใส่ถาดโรยถั่วทอง ตัดเป็นรูปสี่เหลี่ยมขนมเปียกปูน มักกินกับข้าวหมาก ข้าวเหนียวที่บรรจุในกระบอกไม้ไผ่แล + ทำให้ขาดด้วยของมีคม N+Vhead-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 1 by hand standard · ทั่วไป |
| ตัดต่อ tat-to | ตัดฟิล์มภาพยนตร์ เทปบันทึกภาพ เป็นต้น ที่ไม่ติดต่อกัน แล้วนำมาต่อกันเพื่อให้เป็นไปตามที่ต้องการ lit. cut + a ทำให้ขาดด้วยของมีคม + ชื่อแมลงขนาดกลางถึงขนาดใหญ่หลายวงศ V+Nalso filed under ต่อ head-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 1 by hand standard · ทั่วไป |
| ผ่าตัด pha-tat | operate ผ่าส่วนใดส่วนหนึ่งของร่างกายแล้วตัดเอาส่วนที่เสียออก เพื่อรักษาโรคตามหลักศัลยกรรม เป็นต้น lit. split + cut ทำให้แยกออกจากกันตามยาวด้วยมีดหรือ + ทำให้ขาดด้วยของมีคม V+Vhead-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 1 by hand standard · ทั่วไป |
⚑ open question: Sense order is the RID's, not an argument about semantic development. Rank it, then set order_conf.
| คำประกอบ · compound | meaning, and why |
|---|---|
| ตัดราคา tat-ra-kha | ลดราคาให้ต่ำกว่าคู่แข่งขัน lit. cut + price ทอน + มูลค่าของสิ่งของที่คิดเป็นเงินตรา V+Nhead-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 2 by hand standard · ทั่วไป |
| ตัดประเด็น tat-pra-den | ตัดข้อความสำคัญบางเรื่องที่หยิบยกขึ้นพิจารณาออก lit. cut + issue ทอน + ข้อความสำคัญของเรื่องที่แยกหยิบยกข V+Nhead-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 2 by hand standard · ทั่วไป |
| ตัดทอน tat-thon | reduce ทำให้ลดลงหรือทำให้สั้นลง ทอน + ตัดหรือหั่นให้เป็นท่อน V+Vhead-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 2 by hand standard · ทั่วไป |
| คำประกอบ · compound | meaning, and why |
|---|---|
| ตัดกิเลส tat-ki-let | ดับกิเลสได้สิ้นเชิง โดยปริยายหมายถึง ลักษณะที่คล้ายคลึ + เครื่องทำใจให้เศร้าหมอง ได้แก่ โลภ V+Nhead-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 5: wiktionary lists it as an example of this sense verified · ตรวจแล้ว |
| ตัดสิน tat-sin | settle ลงความเห็นชี้ขาด lit. cut + wealth โดยปริยายหมายถึง ลักษณะที่คล้ายคลึ + เงิน V+Nalso filed under สิน head-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 5 by hand standard · ทั่วไป |
| ตัดใจ tat-chai | ห้ามใจไม่ให้คิดในเหตุที่เกิดขึ้น, ห้ามใจไม่ให้คิดอีกต่อไป lit. cut + heart โดยปริยายหมายถึง ลักษณะที่คล้ายคลึ + สิ่งที่ทำหน้าที่รู้ รู้สึก นึก และ V+Nalso filed under ใจ head-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 5 by hand standard · ทั่วไป |
| ตัดรอน tat-ron | ตัดไมตรี, ตัดความสัมพันธ์ โดยปริยายหมายถึง ลักษณะที่คล้ายคลึ + ตัดหรือฟันให้เป็นท่อน ๆ V+Vhead-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 5 by hand standard · ทั่วไป |
| ตัดขาด tat-khat | เลิกติดต่อคบหากัน lit. cut + blow โดยปริยายหมายถึง ลักษณะที่คล้ายคลึ + แยกออกจากกันเพราะถูกดึง ตัด หรือฉี V+Valso filed under ขาด head-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 5 by hand standard · ทั่วไป |
| ตัดพ้อ tat-pho | พูดต่อว่าด้วยความน้อยใจ โดยปริยายหมายถึง ลักษณะที่คล้ายคลึ + พูดต่อว่าด้วยความน้อยใจ V+Vhead-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 5 by hand standard · ทั่วไป |
Every one is dictionary-attested: the word exists, and both of its parts are headwords. What has not been decided is which sense above each belongs to.
| คำ · word | meaning |
|---|---|
| การผ่าตัด kan-pha-tat | section คำอาการนามของ ผ่าตัด คำอาการนามของ ผ่า + ทำให้ขาดด้วยของมีคม N+V |
| การตัด kan-tat | คำอาการนามของ ตัด งาน + ทำให้ขาดด้วยของมีคม N+V |
Compounds built on the same other half. This grouping is in no dictionary; it falls out of the parts.