สืบทอดจากไทดั้งเดิม *p.reːkᴰ (“แตก; ระเบิด”); เทียบจีนเก่า 爆 (OC *proːwɢs, *poːwɢ, *proːwɢ, “ระเบิด”); ร่วมเชื้อสายกับลาว ແຕກ (แตก), ไทลื้อ ᦶᦎᧅ (แตก), ไทใหญ่ တႅၵ်ႇ (แต่ก), ไทดำ ꪵꪔꪀ (แตก), อาหม 𑜄𑜢𑜀𑜫 (ติก์)，จ้วงแบบจั่วเจียง pek， จ้วง dek
The senses are ordered core-first as an argument about how the meaning moved, and every compound sits under the sense that motivates it.
Ordered core first, then what grew out of it. The order is an argument about how the meaning moved, not an alphabet.
⚑ open question: Sense order is the RID's, not an argument about semantic development. Rank it, then set order_conf.
| คำประกอบ · compound | meaning, and why |
|---|---|
| เบรกแตก brek-taek | อาการที่รถเบรกไม่อยู่ ชะลอไม่ได้ (ด้วยสาเหตุใด ๆ) เครื่องห้ามล้อ + คุมหรือควบคุมไว้ไม่อยู่ N+Vhead-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 3: gloss similarity 0.12, next 0.02 probable · น่าจะใช่ |
| ใจแตก chai-taek | ประพฤติไปตามที่ตนนิยมในทางที่ผิดหรือนอกโอวาทจนเคยตัว lit. heart + fracture สิ่งที่ทำหน้าที่รู้ รู้สึก นึก และ + คุมหรือควบคุมไว้ไม่อยู่ N+Valso filed under ใจ head-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 3: wiktionary lists it as an example of this sense verified · ตรวจแล้ว |
| คำประกอบ · compound | meaning, and why |
|---|---|
| แตกใน taek-nai | หลั่งน้ำอสุจิในช่องคลอดหรือทวารหนัก lit. fracture + in น้ำอสุจิหลั่ง + ตรงกันข้ามกับ นอก V+PREPalso filed under ใน head-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 8: gloss similarity 0.29, next 0.06 probable · น่าจะใช่ |
| คำประกอบ · compound | meaning, and why |
|---|---|
| เสียงแตก seiyngtaek | เสียงพูดในตอนแตกเนื้อหนุ่ม lit. voice + fracture สิ่งที่รับรู้ได้ด้วยหู + ที่มีเสียงห้าวเมื่อเริ่มเป็นหนุ่ม N+Valso filed under เสียง head-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 11: wiktionary lists it as an example of this sense verified · ตรวจแล้ว |
Every one is dictionary-attested: the word exists, and both of its parts are headwords. What has not been decided is which sense above each belongs to.
| คำ · word | meaning |
|---|---|
| แตกเงิน taek-ngoen | เอาเงินตราหน่วยใหญ่ไปแลกเป็นเงินปลีกหรือหน่วยย่อย fracture + bread แยกออกจากส่วนรวม + ธาตุลำดับที่ 47 สัญลักษณ์ Ag เป็นโ V+N |
| แตกตื่น taek-tuen | แห่กันไปด้วยความตื่นเต้น ตกอกตกใจ หรืออยากรู้อยากเห็น เป็นต้น fracture + wake แยกออกจากส่วนรวม + ฟื้นจากหลับ V+V |
| ถังแตก thang-taek | ไม่มีเงินในช่วงใดช่วงหนึ่ง bucket + fracture ภาชนะจำพวกหนึ่ง ทำด้วยไม้หรือโลหะเ + แยกออกจากส่วนรวม N+V |
| แตกหัก taek-hak | เด็ดขาดถึงที่สุดไม่ข้างใดก็ข้างหนึ่งเป็นได้รู้ดีกัน fracture + tear แยกออกจากส่วนรวม + พับงอ V+V |
| ห่วยแตก huai-taek | แย่มาก แย่มาก + แยกออกจากส่วนรวม qualityADJ+V |
| แตกแยก taek-yaek | split แตกสามัคคี fracture + separate แยกออกจากส่วนรวม + ทำให้สิ่งที่รวมกันอยู่หรือประกอบกั V+V |
| วงแตก wong-taek | เลิกการรวมกลุ่มหรือกิจกรรมที่ทำเป็นกลุ่มโดยกะทันหันและแยกย้ายกันไป เพราะเกิดเหตุอย่างใดอย่างหนึ่ง zone + fracture รูปเขียนมีเส้นล้อมรอบไม่มีเหลี่ยม + แยกออกจากส่วนรวม N+V |
| แตกฉาน taek-chan | ชำนิชำนาญ, เชี่ยวชาญ fracture + Shan V+PROP |
| อกแตก ktaek | ลักษณะของเมืองหรือวัดเป็นต้นซึ่งมีลำน้ำหรือทางผ่ากลางเรียกว่า เมืองอกแตก วัดอกแตก chest + fracture ส่วนของร่างกายด้านหน้าอยู่ระหว่างค + แยกออกจากส่วนรวม N+V |
| แตกต่าง taek-tang | other ไม่เหมือนกัน, ผิดกัน fracture + other แยกออกจากส่วนรวม + ภาชนะสำหรับบรรทุกสิ่งของมีคานพาดไว V+N |
| การแตก kan-taek | fracture คำอาการนามของ แตก งาน + แยกออกจากส่วนรวม N+V |
| หน้าแตก na-taek | อาการที่ต้องได้รับความอับอายขายหน้าอย่างยิ่งเพราะผิดหวังอย่างมากหรือเพราะถูกโต้ถูกย้อนกลับมาอย่างเถียงไม่ขึ้นเป็นต้น before + fracture ส่วนของศีรษะตั้งแต่หน้าผากลงมาจดคา + แยกออกจากส่วนรวม N+V |
| โป๊ะแตก po-taek | ชื่ออาหารอย่างหนึ่ง ใช้ของทะเล เช่น หอยแมลงภู่สด ปลากะพง ปูม้า ปลาหมึก กุ้ง ต้มในน้ำเดือดซึ่งมีตะไคร้ ใบมะกรูด หัวหอม รากผักชี ปรุงรสเปรี้ยวเค็มด้วยมะ ที่สำหรับดักปลาทะเล ทำด้วยเสาไม้จร + แยกออกจากส่วนรวม N+V |
| ก๊อกแตก kok-taek | ร้องไห้น้ำตาพรั่งพรู เครื่องเปิดปิดน้ำจากท่อหรือภาชนะ + แยกออกจากส่วนรวม N+V |
| แพแตก phaetaek | ลักษณะที่ครอบครัวเป็นต้น แตกกระจัดกระจายแยกย้ายกันไป เพราะหัวหน้าครอบครัวหรือผู้เป็นหลักเป็นประธานประสบความวิบัติหรือเสียชีวิต raft + fracture ไม้ไผ่หรือซุงเป็นต้นที่ผูกมัดเรียง + แยกออกจากส่วนรวม N+V |
| แตกคอ taek-kho | หมางใจกันเพราะภายหลังเกิดมีความเห็นหรือรสนิยมไม่ตรงกัน, แตกสามัคคี fracture + neck แยกออกจากส่วนรวม + ส่วนของร่างกายที่ต่อศีรษะกับตัว V+N |
| ขำแตก kham-taek | ขำมาก มีลักษณะหน้าตาคมชวนให้มอง + แยกออกจากส่วนรวม qualityADJ+V |
| แตกร้าว taek-rao | crack บาดหมางหรือผิดใจกันจนติดต่อคบหากันอย่างเดิมไม่ได้ fracture + cracked แยกออกจากส่วนรวม + มีรอยแตกลึกเป็นทางลงไปในเนื้อของสิ V+V |
| น้ำแตก nam-taek | อาการที่น้ำอสุจิไหลออกมาเวลาเกิดความเสียวสุดยอดทางเพศ water + fracture สารประกอบซึ่งมีองค์ประกอบเป็นธาตุไ + แยกออกจากส่วนรวม N+V |
| ดีแตก di-taek | เคยดีมาแล้วแต่กลับเสียในภายหลัง good + fracture มีลักษณะที่เป็นไปในทางที่ต้องการ น + แยกออกจากส่วนรวม qualityADJ+V |
Compounds built on the same other half. This grouping is in no dictionary; it falls out of the parts.