สืบทอดจากไทตะวันตกเฉียงใต้ดั้งเดิม *siəᴬ¹; ร่วมเชื้อสายกับอีสาน เสีย, ลาว ເສຍ (เสย), คำเมือง ᩈ᩠ᨿᩮ (เสย), เขิน ᩈ᩠ᨿᩮ (เสย), ไทลื้อ ᦵᦉ (เส), ไทดำ ꪎꪸ (สย̂), ไทใหญ่ သေ (เส), ไทใต้คง ᥔᥥᥴ (เส๋), พ่าเก ꩬ︀ေ︀ (เส), อาหม 𑜏𑜦𑜧 (เส) ร่วมเชื้อสายกับลาว ເສຍ (เสย), ไทลื้อ ᦵᦉ (เส), ไทใหญ่ သေ (เส)
คำเมือง · Northern: เสย ᩈ᩠ᨿᩮ — Extracted from the Wiktionary etymology line. probable · น่าจะใช่
The senses are ordered core-first as an argument about how the meaning moved, and every compound sits under the sense that motivates it.
Ordered core first, then what grew out of it. The order is an argument about how the meaning moved, not an alphabet.
| คำประกอบ · compound | meaning, and why |
|---|---|
| เสียสายตา sia-sai-ta | ทำให้ตาเสื่อม เสื่อมลงไป + ระยะที่ตาจะมองเห็นได้ V+Nhead-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 1: gloss similarity 0.24, next 0.02 probable · น่าจะใช่ |
| เสียหาย sia-hai | เสื่อมเสีย lit. bad + all เสื่อมลงไป + สูญ V+Valso filed under หาย head-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 1: gloss similarity 0.15, next 0.00 probable · น่าจะใช่ |
⚑ open question: Sense order is the RID's, not an argument about semantic development. Rank it, then set order_conf.
| คำประกอบ · compound | meaning, and why |
|---|---|
| สูญเสีย sun-sia | fall สูญไปทั้งหมดหรือเพียงบางส่วน lit. all + bad ทำให้หายสิ้นไป + สูญไป V+Vhead-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 2: gloss similarity 0.13, next 0.04 probable · น่าจะใช่ |
| คำประกอบ · compound | meaning, and why |
|---|---|
| เสียชีวิต sia-chi-wit | ตาย (ใช้แก่คนทั่วไป) lit. bad + life ตาย + ความเป็นอยู่ V+Nalso filed under ชีวิต head-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 11: gloss similarity 0.53, next 0.04 probable · น่าจะใช่ |
Every one is dictionary-attested: the word exists, and both of its parts are headwords. What has not been decided is which sense above each belongs to.
| คำ · word | meaning |
|---|---|
| ความเสีย khwam-sia | คำอาการนามของ เสีย -ness + bad เรื่อง + เสื่อมลงไป N+V |
| เสียสติ sia-sa-ti | มีสติฟั่นเฟือน, คุ้มดีคุ้มร้าย bad + reason เสื่อมลงไป + ความรู้สึก V+N |
| เสียหลัก sia-lak | ผิดไปจากหลักการ หลักเกณฑ์ หรือความถูกต้องเป็นต้น bad + key เสื่อมลงไป + เสาที่ปักไว้ V+N |
| เสียดาย sia-dai | regret รู้สึกอยากได้สิ่งที่เสียไปพลาดไปเป็นต้น ให้กลับคืนมา เสื่อมลงไป + ใช้มีดหรือจอบเป็นต้นถากต้นหญ้าเพื่ V+V |
| เสียหน้า sia-na | ขายหน้า bad + before เสื่อมลงไป + ส่วนของศีรษะตั้งแต่หน้าผากลงมาจดคา V+N |
| เสียขวัญ sia-khwan | กำลังใจเสีย bad + khwan เสื่อมลงไป + ผมหรือขนที่ขึ้นเวียนเป็นก้นหอย V+Nflips with ขวัญเสีย — the same two morphemes the other way round, and a different kind of thing |
| การได้เสีย kan-dai-sia | คำอาการนามของ ได้เสีย คำอาการนามของ ได้ + เสื่อมลงไป N+V |
| ของเสีย khong-sia | สิ่งที่ร่างกายขับออกมาเช่นเหงื่อ ปัสสาวะ อุจจาระ by + bad สิ่งต่าง ๆ + เสื่อมลงไป N+V |
| ความเสื่อมเสีย khwam-sueam-sia | disgrace คำอาการนามของ เสื่อมเสีย คำอาการนามของ เสื่อม + เสื่อมลงไป N+V |
| สั่งเสีย sang-sia | เตือน, กำชับ, บอกให้เข้าใจ order + bad บอกไว้เพื่อให้ทำหรือให้ปฏิบัติเป็น + เสื่อมลงไป V+V |
| การเสื่อมเสีย kan-sueam-sia | คำอาการนามของ เสื่อมเสีย fall + bad คำอาการนามของ เสื่อม + เสื่อมลงไป N+V |
| เสียผี sia-phi | ทำพิธีเซ่นผีเพื่อขอขมาในความผิดเชิงชู้สาวตามประเพณีท้องถิ่น bad + spirit เสื่อมลงไป + สิ่งที่มนุษย์เชื่อว่าเป็นสภาพลึกลั V+N |
| เสียท่า sia-tha | พลาดท่า bad + landing เสื่อมลงไป + ฝั่งน้ำสำหรับขึ้นลงหรือจอดเรือ V+N |
| การสั่งเสีย kan-sang-sia | คำอาการนามของ สั่งเสีย คำอาการนามของ สั่ง + เสื่อมลงไป N+V |
| การสูญเสีย kan-sun-sia | คำอาการนามของ สูญเสีย คำอาการนามของ สูญ + เสื่อมลงไป N+V |
| ความสูญเสีย khwam-sun-sia | loss คำอาการนามของ สูญเสีย คำอาการนามของ สูญ + เสื่อมลงไป N+V |
| ท้องเสีย thong-sia | อาการที่ถ่ายอุจจาระบ่อยกว่าปรกติหรือถ่ายกะปริบกะปรอย carry + bad ส่วนของร่างกายด้านหน้า ตั้งแต่ลิ้น + เสื่อมลงไป N+V |
| เสียสละ sia-sa-la | sacrifice ให้โดยยินยอม, ให้ด้วยความเต็มใจ bad + abdicate เสื่อมลงไป + ขนเม่น V+N |
| เสียใจ sia-chai | regret; unhappy ไม่สบายใจเพราะมีเรื่องไม่สมประสงค์หรือผิดประสงค์ bad + heart เสื่อมลงไป + สิ่งที่ทำหน้าที่รู้ รู้สึก นึก และ V+N |
| การท้องเสีย kan-thong-sia | คำอาการนามของ ท้องเสีย คำอาการนามของ ท้อง + เสื่อมลงไป N+V |
| เสียเวลา sia-we-la | dawdle ใช้เวลาหมดไป bad + time เสื่อมลงไป + ชั่วขณะความยาวนานที่มีอยู่หรือเป็น V+N |
| ได้เสีย dai-sia | ได้เงินเสียเงินจากการเล่นการพนันเป็นต้น have + bad รับมาหรือตกมาเป็นของตัว + เสื่อมลงไป V+V |
| เสียตัว sia-tua | ถูกชายร่วมประเวณี (ใช้แก่ผู้หญิง), เสียเนื้อเสียตัว ก็ว่า bad + form เสื่อมลงไป + รูป V+N |
| การเสีย kan-sia | คำอาการนามของ เสีย งาน + เสื่อมลงไป N+V |
| ชื่อเสีย chue-sia | ชื่อเสียงในทางไม่ดี name + bad คำที่ตั้งขึ้นสำหรับเรียกคน สัตว์ ส + เสื่อมลงไป N+V |
| เสื่อมเสีย sueam-sia | เสียหาย passé + bad น้อยลง + เสื่อมลงไป V+V |
| ขวัญเสีย khwan-sia | กำลังใจเสีย khwan + bad ผมหรือขนที่ขึ้นเวียนเป็นก้นหอย + เสื่อมลงไป N+Vflips with เสียขวัญ — the same two morphemes the other way round, and a different kind of thing |
| เสียน้ำใจ sia-nam-chai | รู้สึกน้อยใจเนื่องจากอีกฝ่ายหนึ่งไม่เห็นคุณค่าหรือความตั้งใจดีของตนเป็นต้น เสื่อมลงไป + ใจแท้ ๆ V+N |
| ไอเสีย ai-sia | ไอที่เกิดจากการเผาไหม้ของน้ำมันเครื่องยนต์ที่ขับถ่ายออกทางท่อ cough + bad สิ่งที่มีลักษณะอย่างควัน ลอยออกมาจ + เสื่อมลงไป N+V |
| เสียสันดาน sia-san-dan | เสียอุปนิสัยที่มีมาแต่กำเนิด (ใช้เป็นคำตำหนิ) bad + nature เสื่อมลงไป + อุปนิสัยที่มีมาแต่กำเนิด V+N |
| เสียรู้ sia-ru | แพ้เพราะโง่กว่าเขาหรือไม่ทันชั้นเชิงเขา bad + know เสื่อมลงไป + แจ้ง V+V |
| ปากเสีย pak-sia | ชอบพูดจาว่าร้ายคนอื่น mouth + bad อวัยวะส่วนหนึ่งของร่างกายคนและสัตว + เสื่อมลงไป N+V |
The same two morphemes reversed, and a different kind of thing — a property of a person against something that befalls them.
Compounds built on the same other half. This grouping is in no dictionary; it falls out of the parts.