สืบทอดจากไทดั้งเดิม *rwɤːjꟲ; ร่วมเชื้อสายกับอีสาน ฮ้าย หรือ ฮ่าย, ลาว ຮ້າຍ (ฮ้าย), คำเมือง ᩁ᩶ᩣ᩠ᨿ (ร้าย), เขิน ᩁ᩶ᩣ᩠ᨿ (ร้าย) หรือ ᩌ᩶ᩣ᩠ᨿ (ฮ้าย), ไทลื้อ ᦣᦻᧉ (ฮ้าย), ไทดำ ꪭ꫁ꪱꪥ (ฮ้าย), ไทใหญ่ ႁၢႆႉ (ห๎าย), ไทใต้คง ᥞᥣᥭᥳ (ห๎าย), อาหม 𑜍𑜩 (รย์), จ้วง rwix，จ้วงแบบจั่วเจียง raix
คำเมือง · Northern: ร้าย ᩁ᩶ᩣ᩠ᨿ — Extracted from the Wiktionary etymology line. probable · น่าจะใช่
The senses are ordered core-first as an argument about how the meaning moved, and every compound sits under the sense that motivates it.
Ordered core first, then what grew out of it. The order is an argument about how the meaning moved, not an alphabet.
| คำประกอบ · compound | meaning, and why |
|---|---|
| ใจร้าย chai-rai | mean; unkind; froward ดุร้าย, ไม่ปรานี lit. heart + bad สิ่งที่ทำหน้าที่รู้ รู้สึก นึก และ + ดุ N+ADJalso filed under ใจ head-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 1: wiktionary lists it as an example of this sense qualityverified · ตรวจแล้ว |
⚑ open question: Sense order is the RID's, not an argument about semantic development. Rank it, then set order_conf.
| คำประกอบ · compound | meaning, and why |
|---|---|
| เนื้อร้าย nuea-rai | สัตว์ป่าที่ดุร้าย เช่น หมี เสือ lit. flesh + bad ส่วนของร่างกายคนและสัตว์อยู่ถัดหนั + ที่เป็นอันตราย N+ADJalso filed under เนื้อ head-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 4: wiktionary lists it as an example of this sense qualityverified · ตรวจแล้ว |
| ตัวร้าย tua-rai | คนที่แสดงหรือเคยแสดงเป็นตัวร้าย lit. form + bad รูป + ที่เป็นอันตราย N+ADJalso filed under ตัว head-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 4: gloss similarity 0.11, next 0.00 qualityprobable · น่าจะใช่ |
| คำประกอบ · compound | meaning, and why |
|---|---|
| ใส่ร้าย sai-rai | frame หาความร้ายป้ายผู้อื่นให้ได้รับความเสียหาย lit. carry + bad สวม + ความไม่ดี V+ADJhead-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 5: wiktionary lists it as an example of this sense qualityverified · ตรวจแล้ว |
| ชั่วร้าย chua-rai | demonic; maleficent; dark เลว, ทราม, ไม่ดี lit. evil + bad ระยะ + ความไม่ดี N+ADJhead-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 5: gloss similarity 0.24, next 0.16 qualityprobable · น่าจะใช่ |
| ให้ร้าย hai-rai | หาความร้ายป้ายผู้อื่นให้ได้รับความเสียหาย lit. bestow + bad มอบ + ความไม่ดี V+ADJhead-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 5: wiktionary lists it as an example of this sense qualityverified · ตรวจแล้ว |
Every one is dictionary-attested: the word exists, and both of its parts are headwords. What has not been decided is which sense above each belongs to.
| คำ · word | meaning |
|---|---|
| โหดร้าย hot-rai | draconian; cruel; iron ร้ายกาจ ไร้ + ดุ qualityADJ+ADJ |
| ความชั่วร้าย khwam-chua-rai | depravity; harm คำอาการนามของ ชั่วร้าย คำอาการนามของ ชั่ว + ดุ qualityN+ADJ |
| ซ้ำร้าย sam-rai | ร้ายขึ้นไปอีก repeat + bad มีอย่างเดียวกันอีกครั้งหนึ่งหรือหล + ดุ qualityADJ+ADJ |
| มุ่งร้าย mung-rai | คิดร้าย, คิดปองร้าย ตั้งใจ + ดุ qualityV+ADJ |
| การใส่ร้าย kan-sai-rai | mud คำอาการนามของ ใส่ร้าย คำอาการนามของ ใส่ + ดุ qualityN+ADJ |
| ทำร้าย tham-rai | attack; assault; harm ทำให้บาดเจ็บหรือเสียหาย do + bad กระทำ + ดุ qualityV+ADJ |
| การให้ร้าย kan-hai-rai | คำอาการนามของ ให้ร้าย คำอาการนามของ ให้ + ดุ qualityN+ADJ |
| ความดุร้าย khwam-du-rai | savagery คำอาการนามของ ดุร้าย คำอาการนามของ ดุ + ดุ qualityN+ADJ |
| ดุร้าย du-rai | ferocious; fremd เหี้ยมโหด ว่ากล่าวหรือทักท้วง ด้วยความโกรธหร + ดุ qualityV+ADJ |
| ยินร้าย yinray | ไม่พอใจ, ไม่ชอบใจ รู้เสียงด้วยหู + ดุ qualityV+ADJ |
| ความโหดร้าย khwam-hot-rai | คำอาการนามของ โหดร้าย คำอาการนามของ โหด + ดุ qualityN+ADJ |
| ความร้าย khwam-rai | คำอาการนามของ ร้าย -ness + bad เรื่อง + ดุ qualityN+ADJ |
| ร้ายแรง rai-raeng | bad; serious รุนแรง bad + bright ดุ + กำลัง qualityADJ+N |
| การทำร้าย kan-tham-rai | attack; hurt คำอาการนามของ ทำร้าย doing + bad คำอาการนามของ ทำ + ดุ qualityN+ADJ |
Compounds built on the same other half. This grouping is in no dictionary; it falls out of the parts.