สืบทอดจากไทดั้งเดิม *miːᴬ; ร่วมเชื้อสายกับอีสาน มี, ลาว ມີ (มี), คำเมือง ᨾᩦ (มี), เขิน ᨾᩦ (มี), ไทลื้อ ᦙᦲ (มี), ไทดำ ꪣꪲ (มิ), ไทขาว ꪣꪲ, ไทใหญ่ မီး (มี๊), ไทใต้คง ᥛᥤᥰ (มี๊), อาหม 𑜉𑜣 (มี), จ้วง miz ยืมมาจากอังกฤษ mi (มี, “โน้ตดนตรี มี”)
คำเมือง · Northern: มี ᨾᩦ — Extracted from the Wiktionary etymology line. probable · น่าจะใช่
The senses are ordered core-first as an argument about how the meaning moved, and every compound sits under the sense that motivates it.
Ordered core first, then what grew out of it. The order is an argument about how the meaning moved, not an alphabet.
| คำประกอบ · compound | meaning, and why |
|---|---|
| มั่งมี mang-mi | มีเงินมาก มี + รวย V+ADJhead-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 1 by hand qualitystandard · ทั่วไป |
⚑ open question: Sense order is the RID's, not an argument about semantic development. Rank it, then set order_conf.
| คำประกอบ · compound | meaning, and why |
|---|---|
| มีท้อง mi-thong | มีลูกอยู่ในท้อง lit. have + carry ถือเป็นเจ้าของ + ส่วนของร่างกายด้านหน้า ตั้งแต่ลิ้น ADJ+Nalso filed under ท้อง head-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 3 by hand qualitystandard · ทั่วไป |
| บุญมี bun-mi | ชื่อจริงรวม lit. merit + have ความสุข + ถือเป็นเจ้าของ N+ADJalso filed under บุญ head-final; both parts are dictionary headwords · definition form: personal-name. This head has no name-use sense to file it under — add one, then this files itself. · definition form: personal-name. This head has no name-use sense to file it under — add one, then this files itself. · definition form: personal-name. This head has no name-use sense to file it under — add one, then this files itself. · definition form: personal-name. This head has no name-use sense to file it under — add one, then this files itself. · filed under sense 3 by hand personal-namequalitystandard · ทั่วไป |
| มีชู้ mi-chu | ล่วงประเวณีกับชายอื่นที่มิใช่สามีของตน ถือเป็นเจ้าของ + ผู้ล่วงประเวณี ADJ+Nhead-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 3 by hand qualitystandard · ทั่วไป |
⚑ open question: Declared root: มี 'to possess' — the origin; 'rich' is this narrowed, not the reverse.
| คำประกอบ · compound | meaning, and why |
|---|---|
| มีความสำคัญ mi-khwam-sam-khan | count; matter; weigh (หน่วยข้อมูลนี้เป็นศูนย์กลางของคำแปล) lit. have + moment ประกอบด้วย + คำอาการนามของ สำคัญ ADJ+Nhead-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 4 by hand qualitystandard · ทั่วไป |
| มีวิวัฒนาการ mi-wi-wat-tha-na-kan | (หน่วยข้อมูลนี้เป็นศูนย์กลางของคำแปล) lit. have + develop ประกอบด้วย + ขบวนการเปลี่ยนแปลงอย่างค่อยเป็นค่อ ADJ+Nhead-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 4 by hand qualitystandard · ทั่วไป |
| มีอายุ mi-a-yu | สูงอายุ, ย่างเข้าปัจฉิมวัย lit. have + age ประกอบด้วย + ช่วงเวลาที่นับจาก เวลาเกิด ถึง เวล ADJ+Nhead-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 4 by hand qualitystandard · ทั่วไป |
| มีชีวิตชีวา mi-chi-wit-chi-wa | bright; fresh; alive มีความสดชื่นคึกคัก ประกอบด้วย + ความสดชื่นคึกคัก ADJ+Nhead-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 4 by hand qualitystandard · ทั่วไป |
| คำประกอบ · compound | meaning, and why |
|---|---|
| มีจริง mi-ching | exist (หน่วยข้อมูลนี้เป็นศูนย์กลางของคำแปล) lit. have + real คงอยู่ + แท้ ADJ+ADJhead-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 7 by hand qualitystandard · ทั่วไป |
⚑ open question: Declared root: the note mi.
Every one is dictionary-attested: the word exists, and both of its parts are headwords. What has not been decided is which sense above each belongs to.
| คำ · word | meaning |
|---|---|
| ความมั่งมี khwam-mang-mi | คำอาการนามของ มั่งมี คำอาการนามของ มั่ง + รวย qualityN+ADJ |
| เคมี khe-mi | chemistry; stinks วิทยาศาสตร์กายภาพแขนงหนึ่ง ซึ่งกล่าวถึงเรื่องราวและสมบัติของสารต่าง ๆ ว่าประกอบกันขึ้นเป็นสารนั้น ๆ ได้อย่างไร และเมื่อสารนั้น ๆ แปรเปลี่ยนไปเป็นสารอื ชื่อตัวอักษรในอักษรละติน K/k + รวย qualityN+ADJ |
| สามี sa-mi | man; husband ผัว, ชายที่เป็นคู่ครองของหญิง, คู่กับ ภรรยา หรือ ภริยา หมา + รวย qualityN+ADJ |
| การมี kan-mi | คำอาการนามของ มี งาน + รวย qualityN+ADJ |
| ความมี khwam-mi | คำอาการนามของ มี -ness + have เรื่อง + รวย qualityN+ADJ |
| มีนา mi-na | รูปตัดทอนของ มีนาคม have + farm รวย + พื้นที่ราบทำเป็นคันกั้นน้ำเป็นแปลง qualityADJ+N |
| สวามี sa-wa-mi | เจ้า, ผู้เป็นใหญ่, นาย ลิง + รวย qualityN+ADJ |
Compounds built on the same other half. This grouping is in no dictionary; it falls out of the parts.