ร่วมเชื้อสายกับอีสาน ละ, ลาว ລະ (ละ), คำเมือง ᩃᩡ (ละ), ᩃ (ล), เขิน ᩃᩡ (ละ), ไทลื้อ ᦟᦰ (ละ); เทียบเขมร លះ (ละ) หรือ ស្រឡះ (สฺรฬะ), มอญ ဗၠး (พฺลห์) ร่วมเชื้อสายกับจ้วงแบบจั่วเจียง lah (ละ, เลอะ, “ละ”) กร่อนมาจาก แล้ว
คำเมือง · Northern: ละ ᩃᩡ — Extracted from the Wiktionary etymology line. probable · น่าจะใช่
The senses are ordered core-first as an argument about how the meaning moved, and every compound sits under the sense that motivates it.
Ordered core first, then what grew out of it. The order is an argument about how the meaning moved, not an alphabet.
⚑ open question: Sense order is the RID's, not an argument about semantic development. Rank it, then set order_conf.
⚑ open question: Declared root: ละ 'to leave, to let go'.
| คำประกอบ · compound | meaning, and why |
|---|---|
| แต่ละ tae-la | a; each; every คำที่บอกแยกเป็นจำนวนหนึ่ง ๆ lit. but + to leave เฉพาะ + คำประกอบคำนามให้รู้ว่าเป็น หน่วยหน head-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 4: gloss similarity 0.17, next 0.04 probable · น่าจะใช่ |
⚑ open question: Declared root: ละ, the particle.
Every one is dictionary-attested: the word exists, and both of its parts are headwords. What has not been decided is which sense above each belongs to.
| คำ · word | meaning |
|---|---|
| การละ kan-la | คำอาการนามของ ละ งาน + แยกตัวไปให้พ้นจากสิ่งที่เกี่ยวข้อง N+V |
| คนละ khon-la | each คนหนึ่ง ๆ, แต่ละคน stir + to leave มนุษย์ คือสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมชนิด + แยกตัวไปให้พ้นจากสิ่งที่เกี่ยวข้อง N+V |
| แหละ lae | คำประกอบเพื่อเน้นความ net + to leave ชื่อเครื่องจับปลาชนิดหนึ่ง ถักเป็น + แยกตัวไปให้พ้นจากสิ่งที่เกี่ยวข้อง N+V |
| ละมุด la-mut | sapodilla ชื่อไม้ต้น 2 ชนิดในสกุล Manilkara วงศ์ Sapotaceae ผลสุกรสหวาน กินได้ คือ ละมุดฝรั่ง [M. zapota (L.) P. Royen] ผลสุกสีนํ้าตาล, ละมุดสีดา หรือละมุดไทย [ แยกตัวไปให้พ้นจากสิ่งที่เกี่ยวข้อง + เอาหัวลอดเข้าไป V+V |
| ละลาย la-lai | melt; dissolve อาการที่ของแข็งเปลี่ยนสภาพเป็นของเหลวด้วยความร้อน to leave + design แยกตัวไปให้พ้นจากสิ่งที่เกี่ยวข้อง + รูปแบบทางทัศนศิลป์ประเภทหนึ่ง ประก V+N |
| ละลัด la-lat | แมลงวัน แยกตัวไปให้พ้นจากสิ่งที่เกี่ยวข้อง + ตัดตรงไปเพื่อย่นทางย่นเวลา V+V |
| ละอุ่น la-un | ชื่ออำเภอหนึ่งในจังหวัดระนอง to leave + warm แยกตัวไปให้พ้นจากสิ่งที่เกี่ยวข้อง + ทำให้ยังคงร้อนอยู่ V+V |
| ละอง la-ong | ละองละมั่งตัวผู้ to leave + the Vietnamese royal prefix ong แยกตัวไปให้พ้นจากสิ่งที่เกี่ยวข้อง + คำนำหน้านามของบุคคลซึ่งเป็นเชื้อพร V+N |
| ละงู la-ngu | ชื่ออำเภอหนึ่งในจังหวัดสตูล to leave + snake แยกตัวไปให้พ้นจากสิ่งที่เกี่ยวข้อง + สัตว์เลื้อยคลานชนิดหนึ่ง ไม่มีขา ไ V+N |
| แกละ klae | ผมเด็กผู้ชายที่เอาไว้เป็นแหยมตรงแง่ศีรษะ เรียกว่า ผมแกละ house crow + to leave ชื่อนกชนิด Corvus splendens ในวงศ์ + แยกตัวไปให้พ้นจากสิ่งที่เกี่ยวข้อง N+V |
| ละมั่ง la-mang | ละองละมั่งตัวเมีย แยกตัวไปให้พ้นจากสิ่งที่เกี่ยวข้อง + มี V+V |
| เขละ khle | เละ, เละเทะ, เกะกะ, ไม่เป็นระเบียบ, เขละขละ เขะขะ ก็ว่า เหล่น้อย + แยกตัวไปให้พ้นจากสิ่งที่เกี่ยวข้อง qualityADJ+V |
| ละหมาด la-mat | salat การปฏิบัติศาสนกิจในศาสนาอิสลามเพื่อชำระจิตใจให้บริสุทธิ์ ปฏิบัติวันละ 5 เวลา แยกตัวไปให้พ้นจากสิ่งที่เกี่ยวข้อง + แห้งไม่สนิท qualityV+ADJ |
| ละอาย la-ai | รู้สึกอายที่จะทำสิ่งไม่ถูกไม่ควร, ละอายใจ ก็ว่า แยกตัวไปให้พ้นจากสิ่งที่เกี่ยวข้อง + รู้สึกกระดาก V+V |
| ศพละ sa-pha-la | หลายสี, ด่าง, ลาย, พร้อย, กระ body + to leave ซากผี + แยกตัวไปให้พ้นจากสิ่งที่เกี่ยวข้อง N+V |
| ร้อยละ roi-la | percent ต่อร้อย, จำนวนส่วนในร้อยส่วน hundred + to leave จำนวน 100 คือ 10 สิบหนรวมกัน + แยกตัวไปให้พ้นจากสิ่งที่เกี่ยวข้อง |
| ละเว้น la-wen | งดเว้น, ยกเว้น to leave + except แยกตัวไปให้พ้นจากสิ่งที่เกี่ยวข้อง + แยกเอาออก V+V |
| ศกละ sa-ka-la | ส่วน, ซีก hair + to leave ผม + ทิ้ง N+V |
Compounds built on the same other half. This grouping is in no dictionary; it falls out of the parts.