ขัด · khat-2

ที่มา · etymology probable · น่าจะใช่

ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨡᩢ᩠ᨯ (ขัด), ไทดำ ꪄꪰꪒ (ฃัด), ไทใหญ่ ၶတ်း (ขั๊ต)

คำเมือง · Northern: ขัด ᨡᩢ᩠ᨯ — Extracted from the Wiktionary etymology line. probable · น่าจะใช่

จัดลำดับแล้ว · mapped

The senses are ordered core-first as an argument about how the meaning moved, and every compound sits under the sense that motivates it.

ความหมาย · the senses

Ordered core first, then what grew out of it. The order is an argument about how the meaning moved, not an alphabet.

1ให้ติดขวางไว้ไม่ให้หลุดออก

ให้ติดขวางไว้ไม่ให้หลุดออก

colourprobable · น่าจะใช่

คำประกอบ · compound	meaning, and why
ขัดขวาง khat-khwang	deter; cross; forestall ทำให้ไม่สะดวก, ทำให้ติดขัด lit. abrade + across ให้ติดขวางไว้ไม่ให้หลุดออก + กีดกั้น V+V also filed under ขวาง head-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 1: gloss similarity 0.18, next 0.04 probable · น่าจะใช่
ขัดกลอน khadklon	(คำสุภาพ) ใส่กลอน lit. abrade + poem ให้ติดขวางไว้ไม่ให้หลุดออก + ไม้ขัดประตูหน้าต่าง V+N head-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 1: wiktionary lists it as an example of this sense verified · ตรวจแล้ว
ขัดดุม khaddum	(คำสุภาพ) ใส่กระดุม ให้ติดขวางไว้ไม่ให้หลุดออก + ส่วนกลางของล้อเกวียนหรือล้อรถที่มี V+N head-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 1 by hand standard · ทั่วไป
ขัดสมาธิ khat-sa-mat	นั่งคู้เข่าทั้ง 2 ข้างให้แบะลงที่พื้นแล้วเอาขาไขว้กันทับฝ่าเท้า, ถ้าเอาขาซ้อนทับกัน เรียกว่า ขัดสมาธิสองชั้น, ถ้าเอาขาขวาทับขาซ้าย เรียกว่า ขัดสมาธิราบ, ถ้าเอาฝ่าเท้าทั้ง 2 ข้างขึ้นข้างบน เรียกว่า ขัดสมาธิเพชร, ขัดสมาธิร ให้ติดขวางไว้ไม่ให้หลุดออก + ความตั้งมั่นแห่งจิต V+N head-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 1 by hand standard · ทั่วไป

⚑ open question: Sense order is the RID's, not an argument about semantic development. Rank it, then set order_conf.

⚑ open question: Declared root: ขัด 'to catch, to obstruct'.

2เหน็บ

เหน็บ

colourprobable · น่าจะใช่

grew out of sense 1 ([RID sense 1 — no English yet]) — by specialisation · แคบลง: Caught in place by tucking. probable · น่าจะใช่

3ไม่ทำตาม, ฝ่าฝืน, ขืนไว้

ไม่ทำตาม, ฝ่าฝืน, ขืนไว้

colourprobable · น่าจะใช่

grew out of sense 1 ([RID sense 1 — no English yet]) — by metaphor · อุปมา: Setting oneself across: to refuse, to resist. probable · น่าจะใช่

คำประกอบ · compound	meaning, and why
ขัดขืน khat-khuen	ไม่ประพฤติตาม, ไม่ทำตาม ไม่ทำตาม + ยั้งไว้หรือบังคับไว้ไม่ให้เป็นไปตา V+V head-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 3: gloss similarity 0.16, next 0.04 probable · น่าจะใช่
ขัดข้อง khat-khong	ไม่ยอมให้ทำ, ไม่ตกลงด้วย, ติดขัด ไม่ทำตาม + เครื่องจักสานสำหรับใส่ปลา ปู เป็นต V+N head-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 3 by hand standard · ทั่วไป
ขัดใจ khat-chai	โกรธเพราะทำไม่ถูกใจ lit. abrade + heart ไม่ทำตาม + สิ่งที่ทำหน้าที่รู้ รู้สึก นึก และ V+N also filed under ใจ head-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 3 by hand standard · ทั่วไป
ขัดเคือง khat-khueang	โกรธเพราะถูกขัดใจ, ไม่พอใจกรุ่นอยู่เพราะมาขัดความคิด ไม่ทำตาม + ไม่พอใจและเริ่มรู้สึกโกรธ V+V head-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 3 by hand standard · ทั่วไป

4แย้งกัน, ไม่ลงรอยกัน

แย้งกัน, ไม่ลงรอยกัน

colourprobable · น่าจะใช่

grew out of sense 3 ([RID sense 3 — no English yet]) — by generalisation · กว้างขึ้น: Two things across each other: to conflict. probable · น่าจะใช่

คำประกอบ · compound	meaning, and why
ขัดแย้ง khat-yaeng	clash; conflict ไม่ลงรอยกัน แย้งกัน + ไม่ตรงหรือลงรอยเดียวกัน V+V head-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 4: gloss similarity 0.28, next 0.03 probable · น่าจะใช่
ขัดตา khat-ta	ดูไม่ถูกตา, ดูไม่เหมาะตา lit. abrade + eye แย้งกัน + พ่อของแม่ V+N also filed under ตา head-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 4 by hand standard · ทั่วไป

5ถูให้เกลี้ยง, ถูให้ผ่องใส, ถูให้ขึ้นเงา

ถูให้เกลี้ยง, ถูให้ผ่องใส, ถูให้ขึ้นเงา

colourprobable · น่าจะใช่

คำประกอบ · compound	meaning, and why
ขัดเกลา khat-klao	polish ทำให้เกลี้ยงเกลา ถูให้เกลี้ยง + ทำสิ่งที่ยังขรุขระอยู่ให้เกลี้ยงหร V+V head-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 5: gloss similarity 0.30, next 0.17 probable · น่าจะใช่
ยาขัด ya-khat	สิ่งที่ใช้ขัดโลหะ หนัง หรือกระเบื้อง เป็นต้น lit. medicine + abrade สิ่งที่ใช้แก้หรือป้องกันโรค หรือบำ + ถูให้เกลี้ยง N+V also filed under ยา head-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 5 by hand standard · ทั่วไป
ขัดจรวด khat-cha-ruat	อัตกามของเพศชาย lit. abrade + rocket ถูให้เกลี้ยง + ชื่อดอกไม้ไฟชนิดหนึ่ง ใช้ไม้อ้อบรร V+N head-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 5 by hand standard · ทั่วไป

⚑ open question: Declared root: ขัด 'to rub smooth, to polish' — probably separate.

6ไม่ใคร่จะมี, ฝืดเคือง, ไม่คล่อง, ไม่เป็นปรกติ

ไม่ใคร่จะมี, ฝืดเคือง, ไม่คล่อง, ไม่เป็นปรกติ

colourprobable · น่าจะใช่

grew out of sense 1 ([RID sense 1 — no English yet]) — by metaphor · อุปมา: Caught short: straitened, not running freely. probable · น่าจะใช่

คำประกอบ · compound	meaning, and why
ขัดสน khat-son	ฝืดเคือง, อัตคัด, ขาดแคลน ไม่ใคร่จะมี + ชื่อไม้ต้นหลายชนิดหลายสกุลในหลายวง V+N head-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 6: gloss similarity 0.13, next 0.00 probable · น่าจะใช่
แก้ขัด kae-khat	แก้ข้อขัดข้องให้ลุล่วงไปชั่วคราว lit. cowrie shell used to burnish cloth + abrade ชื่อเบี้ยตัวโต ๆ สำหรับขัดผ้านุ่งใ + ไม่ใคร่จะมี N+V also filed under แก้ head-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 6 by hand standard · ทั่วไป
ติดขัด tit-khat	ขัดข้อง lit. fit + abrade อาการที่ข้องอยู่ + ไม่ใคร่จะมี V+V also filed under ติด head-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 6 by hand standard · ทั่วไป

7คาด

คาด

colourprobable · น่าจะใช่

grew out of sense 2 ([RID sense 2 — no English yet]) — by specialisation · แคบลง: Tucked round the waist: to gird. probable · น่าจะใช่

คำประกอบ · compound	meaning, and why
เข็มขัด khem-khat	belt เครื่องคาดเอวชนิดหนึ่ง, สายรัดเอว lit. needle + abrade เหล็กแหลมใช้เย็บผ้าเป็นต้นหรือกลัด + คาด N+V head-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 7 by hand standard · ทั่วไป

คำประกอบที่ยังไม่จัดเข้าความหมาย · compounds awaiting a sense 3

Every one is dictionary-attested: the word exists, and both of its parts are headwords. What has not been decided is which sense above each belongs to.

คำ · word	meaning
การแก้ขัด kan-kae-khat	คำอาการนามของ แก้ขัด คำอาการนามของ แก้ + ให้ติดขวางไว้ไม่ให้หลุดออก N+V
การขัด kan-khat	abrasion; polish; rub คำอาการนามของ ขัด งาน + ให้ติดขวางไว้ไม่ให้หลุดออก N+V
การติดขัด kan-tit-khat	คำอาการนามของ ติดขัด addiction + abrade คำอาการนามของ ติด + ให้ติดขวางไว้ไม่ให้หลุดออก N+V

ละแวกคำ · the neighbourhood

พบใน · found inside 17

ขัดกลอน ขัดขวาง ขัดขืน ขัดข้อง ขัดจรวด ขัดดุม ขัดตา ขัดสน ขัดสมาธิ ขัดเกลา ขัดเคือง ขัดแย้ง ขัดใจ ติดขัด ยาขัด เข็มขัด แก้ขัด

เสียงพ้อง · sounds identical, is not this word

RTGS drops tone, so these read the same and are not the same. The site's own search collapses them.

ขาด

ร่วมครึ่งคำ · shares a half with

Compounds built on the same other half. This grouping is in no dictionary; it falls out of the parts.

ขวาง ขวางเชิง ขวางโลก ทางขวาง ทุ่งขวาง ลาดขวาง ห้วยขวาง เกาะขวาง

ใจ กลับใจ กินใจ ขวัญใจ ขาดใจ คาใจ คู่ใจ จับใจ ดีใจ ตกใจ ตัดใจ ตั้งใจ ตายใจ

ตา ขนตา ขวัญตา ขี้ตา จับตา ตาขอ ตาขาว ตาดำ ตาน้อย ตาน้ำ ตาลาย ตาวัน ตาหวาน

ยา ก้นยา คลองยา น้ำยา พระยา ยาชา ยาดำ ยาตรา ยาติ ยาพิษ ยาวี ยาเส้น ยาแดง

แก้ แก้ตก แก้ตัว แก้ที แก้ผ้า แก้มือ แก้หน้า แก้หมาก แก้เชิง แก้โทษ แก้ไข

ติด ติดงาน ติดตลาด ติดตัว ติดต่อ ติดพัน ติดลม ติดเครื่อง ติดไฟ

คำที่สับสนกันได้ · easily confused

ขาด — spellingverified · ตรวจแล้ว

ยังต้องตรวจ · open questions

⚑ Auto-ingested: senses are listed in the RID's order and no EXTENDS chain has been asserted. Order the senses and file each compound under the one that motivates it to reach status 'mapped'.
⚑ Attested in this corpus: 0 manuscript titles, 25 item titles. Turn the useful ones into ATTESTED_IN edges.
⚑ Compound filing is tiered: entries marked 'verified' were filed by a source, 'probable' by gloss similarity. Neither orders the senses, so this entry is 'proposed', not 'mapped'.
⚑ Compound filing is tiered: entries marked 'verified' were filed by a source, 'probable' by gloss similarity. Neither orders the senses, so this entry is 'proposed', not 'mapped'.
⚑ Compound filing is tiered: entries marked 'verified' were filed by a source, 'probable' by gloss similarity. Neither orders the senses, so this entry is 'proposed', not 'mapped'.
⚑ The Wiktionary bridge gave one English gloss for the whole word and the ingest copied it onto every sense. It has been moved to `bridge_en` at the word; the senses now show their RID Thai and await English of their own.
⚑ Compound filing is tiered: entries marked 'verified' were filed by a source, 'probable' by gloss similarity. Neither orders the senses, so this entry is 'proposed', not 'mapped'.