สืบทอดจากไทดั้งเดิม *ɗinᴬ; เทียบจีนยุคกลาง 塵 (MC drin); ร่วมเชื้อสายกับลาว ດິນ (ดิน), คำเมือง ᨯᩥ᩠ᨶ (ดิน), ไทลื้อ ᦡᦲᧃ (ดีน), ไทดำ ꪒꪲꪙ (ดิน), ไทใหญ่ လိၼ် (ลิน), อาหม 𑜓𑜢𑜃𑜫 (ดิน์) หรือ 𑜃𑜢𑜃𑜫 (นิน์), จ้วงแบบหนง ndin，จ้วง ndin
คำเมือง · Northern: ดิน ᨯᩥ᩠ᨶ — Extracted from the Wiktionary etymology line. probable · น่าจะใช่
The senses are ordered core-first as an argument about how the meaning moved, and every compound sits under the sense that motivates it.
Ordered core first, then what grew out of it. The order is an argument about how the meaning moved, not an alphabet.
| คำประกอบ · compound | meaning, and why |
|---|---|
| ดินจี่ din-chi | ชื่อตำบลหนึ่งในอำเภอคำม่วง จังหวัดกาฬสินธุ์ ชื่อธาตุอย่างหนึ่งในธาตุทั้ง 4 คือ + เผา N+Vhead-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 1: definition form is a toponym; filed under the head's name-use sense verified · ตรวจแล้ว |
| ดินทอง din-thong | ชื่อตำบลหนึ่งในอำเภอวังทอง จังหวัดพิษณุโลก lit. soil + gold ชื่อธาตุอย่างหนึ่งในธาตุทั้ง 4 คือ + ธาตุแท้ชนิดหนึ่งเนื้อแน่นมาก สีเหล N+Nalso filed under ทอง head-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 1: definition form is a toponym; filed under the head's name-use sense entityverified · ตรวจแล้ว |
| เขาดิน kheadin | ชื่อตำบลหนึ่งในอำเภอเขาพนม จังหวัดกระบี่ lit. mountain + soil เนินที่นูนสูงขึ้นไปเป็นจอมเด่น + ชื่อธาตุอย่างหนึ่งในธาตุทั้ง 4 คือ N+Nalso filed under เขา head-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 1: definition form is a toponym; filed under the head's name-use sense entityverified · ตรวจแล้ว |
| ดินอุดม din-u-dom | ชื่อตำบลหนึ่งในอำเภอลำทับ จังหวัดกระบี่ lit. soil + rich ชื่อธาตุอย่างหนึ่งในธาตุทั้ง 4 คือ + สูงสุด N+ADJhead-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 1: definition form is a toponym; filed under the head's name-use sense qualityverified · ตรวจแล้ว |
| ดินแดง din-daeng | ชื่อเขตหนึ่งในกรุงเทพมหานคร lit. soil + red ชื่อธาตุอย่างหนึ่งในธาตุทั้ง 4 คือ + สีอย่างสีเลือดหรือสีชาด N+ADJalso filed under แดง head-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 1: definition form is a toponym; filed under the head's name-use sense qualityverified · ตรวจแล้ว |
| ภูดิน phu-din | ชื่อตำบลหนึ่งในอำเภอเมืองกาฬสินธุ์ จังหวัดกาฬสินธุ์ lit. earth + soil ดิน + ชื่อธาตุอย่างหนึ่งในธาตุทั้ง 4 คือ N+Nalso filed under ภู head-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 1: definition form is a toponym; filed under the head's name-use sense entityverified · ตรวจแล้ว |
⚑ open question: Sense order is the RID's, not an argument about semantic development. Rank it, then set order_conf.
| คำประกอบ · compound | meaning, and why |
|---|---|
| ดินดำ din-dam | ผงถ่านประสมกำมะถันกับดินประสิวเป็นต้น ใช้เป็นวัตถุระเบิด, ดินปืน ก็เรียก lit. soil + black วัตถุธาตุของพื้นโลกที่ใช้สำหรับปลู + มุดลง ในคำว่า ดำน้ำ N+Valso filed under ดำ head-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 2: gloss similarity 0.12, next 0.02 probable · น่าจะใช่ |
Every one is dictionary-attested: the word exists, and both of its parts are headwords. What has not been decided is which sense above each belongs to.
| คำ · word | meaning |
|---|---|
| ใต้ดิน tai-din | ที่อยู่ต่ำกว่าระดับพื้นดิน under + soil ทิศที่อยู่ทางขวามือเมื่อหันหน้าไปท + ชื่อธาตุอย่างหนึ่งในธาตุทั้ง 4 คือ entityN+N |
| เสี้ยนดิน sian-din | ชื่อมดชนิด Dorylus orientalis Westwood ในวงศ์ Formicidae ลำตัวยาวประมาณ 1 เซนติเมตร สีน้ำตาลแดง อาศัยอยู่ในดิน มักพบเป็นศัตรูของฝักถั่วลิสงในดินขณะยัง เนื้อไม้ที่แตกเป็นเส้นเล็ก ๆ ปลายแ + ชื่อธาตุอย่างหนึ่งในธาตุทั้ง 4 คือ entityN+N |
| ดินเหนียว din-niao | clay ดินชนิดหนึ่ง เนื้อละเอียด มีคุณสมบัติทึบน้ำ เหนียว เมื่อให้น้ำในปริมาตรที่เหมาะสม สามารถนำมาปั้นเป็นรูปทรงต่าง ๆ ได้ soil + sticky ชื่อธาตุอย่างหนึ่งในธาตุทั้ง 4 คือ + ดึงขาดยาก qualityN+ADJ |
| ดินดาน din-dan | ดินที่จับตัวแข็งเป็นชั้น โดยมากเป็นประเภทดินเหนียวเนื้อแน่นที่น้ำไหลผ่านไม่ได้ เกาะตัวแข็งอยู่ใต้ผิวดิน ชื่อธาตุอย่างหนึ่งในธาตุทั้ง 4 คือ + แข็ง qualityN+ADJ |
| ที่ดิน thi-din | land; lot ผืนแผ่นดินหรือพื้นดิน at + soil แหล่ง + ชื่อธาตุอย่างหนึ่งในธาตุทั้ง 4 คือ entityN+N |
| มูลดิน muldin | กองดิน, ขี้ดิน base + soil โคน + ชื่อธาตุอย่างหนึ่งในธาตุทั้ง 4 คือ entityN+N |
| รากดิน rak-din | ไส้เดือน root + soil ส่วนของต้นไม้ ตามปรกติอยู่ในดิน มี + ชื่อธาตุอย่างหนึ่งในธาตุทั้ง 4 คือ entityN+N |
| ดินน้ำมัน din-nam-man | วัสดุที่ทำมาเพื่อใช้ในงานศิลปะต้นแบบสำหรับการหล่อ ซึ่งเหมาะสำหรับให้นักเรียนฝึกหัดปั้น ทำมาจากดินเนื้อละเอียด ผสมขี้ผึ้ง วาสลิน น้ำมันพืช กำมะถัน และส soil + oil ชื่อธาตุอย่างหนึ่งในธาตุทั้ง 4 คือ + ของเหลวที่มีลักษณะเป็นมันลื่น ไม่ล entityN+Nflips with น้ำมันดิน — the same two morphemes the other way round, and a different kind of thing |
| ดินแดน din-daen | land แผ่นดินที่อยู่ในอาณัติการปกครอง ชื่อธาตุอย่างหนึ่งในธาตุทั้ง 4 คือ + ที่ที่กำหนดไว้โดยตรงหรือโดยหมายรู้ entityN+N |
| ดินปืน din-puen | gunpowder; powder ดินดำ soil + gun ชื่อธาตุอย่างหนึ่งในธาตุทั้ง 4 คือ + อาวุธสำหรับยิงให้ลูกออกจากลำกล้องด entityN+N |
| แผ่นดิน phaen-din | land พื้นดินของโลก สิ่งที่มีลักษณะแบน ๆ อย่างกระดาษหร + ชื่อธาตุอย่างหนึ่งในธาตุทั้ง 4 คือ entityN+N |
| น้ำมันดิน nam-man-din | ของเหลวลักษณะข้น สีเข้มจนดำ ได้จากการกลั่นทำลายไม้หรือถ่านหิน ใช้ทารักษาเนื้อไม้หรือกันปลวกและแมลงเป็นต้น เมื่อนำไปกลั่นโดยใช้อุณหภูมิให้เหมาะสม จะได้ oil + soil ของเหลวที่มีลักษณะเป็นมันลื่น ไม่ล + ชื่อธาตุอย่างหนึ่งในธาตุทั้ง 4 คือ entityN+Nflips with ดินน้ำมัน — the same two morphemes the other way round, and a different kind of thing |
| ดินสอ din-so | pencil เครื่องเขียนอย่างหนึ่ง ทำด้วยวัตถุต่าง ๆ ชนิดที่ไส้ทำด้วยแกรไฟต์ผสมดินเหนียว มีไม้หุ้ม ชื่อธาตุอย่างหนึ่งในธาตุทั้ง 4 คือ + ขาว qualityN+ADJ |
The same two morphemes reversed, and a different kind of thing — a property of a person against something that befalls them.
Compounds built on the same other half. This grouping is in no dictionary; it falls out of the parts.