พจนานุกรมราก

ดาว

dao · daao · /daːw˧/

← พจนานุกรมราก · the lexicon

ที่มา · etymology probable · น่าจะใช่

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *t.naːwᴬ; ร่วมเชื้อสายกับอีสาน ดาว, ลาว ດາວ (ดาว), คำเมือง ᨯᩣ᩠ᩅ (ดาว), ไทลื้อ ᦡᦱᧁ (ดาว), ไทดำ ꪒꪱꪫ (ดาว), ไทขาว ꪒꪱꪫ, ไทใหญ่ လၢဝ် (ลาว), คำตี้ ꩫ︀ၢဝ︀်ႈ, จ้วง ndaundeiq; เทียบไหลดั้งเดิม *ɾaːw, ออสโตรนีเซียนดั้งเดิม *qajaw (ซึ่งเป็นรากของไปวัน qadaw (“ดวงอาทิตย์; วัน”), ตากาล็อก araw (“ดวงอาทิตย์”), มาวรี ao (“กลางวัน”)) จากลักษณะของสัตว์ที่มีลายจุดทั่วตัว

คำเมือง · Northern: ดาว ᨯᩣ᩠ᩅ — Extracted from the Wiktionary etymology line. probable · น่าจะใช่

จัดลำดับแล้ว · mapped

The senses are ordered core-first as an argument about how the meaning moved, and every compound sits under the sense that motivates it.

ความหมาย · the senses

Ordered core first, then what grew out of it. The order is an argument about how the meaning moved, not an alphabet.

1สิ่งที่เห็นเป็นดวงมีแสงระยิบระยับในท้องฟ้าเวลามืด นอกจากดวงอาทิตย์และดวงจันทร์, แต่ในตำราโ

สิ่งที่เห็นเป็นดวงมีแสงระยิบระยับในท้องฟ้าเวลามืด นอกจากดวงอาทิตย์และดวงจันทร์, แต่ในตำราโหราศาสตร์ถือว่า ดวงอาทิตย์และดวงจันทร์เป็นดาวในพวกดาวนพเคราะห์
colourprobable · น่าจะใช่
คำประกอบ · compoundmeaning, and why
ดาวบริวาร
dao-bo-ri-wan
ดาวหรือวัตถุท้องฟ้าที่โคจรรอบดาวเคราะห์
สิ่งที่เห็นเป็นดวงมีแสงระยิบระยับใ + ผู้แวดล้อมหรือผู้ติดตาม
N+N
head-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 1: gloss similarity 0.14, next 0.05
entityprobable · น่าจะใช่

⚑ open question: Sense order is the RID's, not an argument about semantic development. Rank it, then set order_conf.

2เรียกกลุ่มดาว

เรียกกลุ่มดาว
colourprobable · น่าจะใช่
grew out of sense 1 ([RID sense 1 — no English yet]) — by metonymy · นามนัย: Stars together: a constellation. probable · น่าจะใช่
คำประกอบ · compoundmeaning, and why
กลุ่มดาว
klum-dao
กลุ่มของดาวฤกษ์ที่ปรากฏในท้องฟ้า ซึ่งกลุ่มดาวแต่ละกลุ่มวางตัวเป็นแบบลายเฉพาะ
lit. a + star
คน สัตว์ หรือสิ่งต่าง ๆ ที่รวมกันเ + เรียกกลุ่มดาว
N+N
head-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 2: the sense gloss names this compound
entityverified · ตรวจแล้ว

3เรียกบุคคลที่เด่นในทางใดทางหนึ่ง

เรียกบุคคลที่เด่นในทางใดทางหนึ่ง
colourprobable · น่าจะใช่
grew out of sense 1 ([RID sense 1 — no English yet]) — by metaphor · อุปมา: A person who stands out as a star does. probable · น่าจะใช่

4เรียกสิ่งที่มีรูปเป็นแฉกคล้ายคลึงเช่นนั้น, โดยมากหมายถึงดาวห้าแฉก

เรียกสิ่งที่มีรูปเป็นแฉกคล้ายคลึงเช่นนั้น, โดยมากหมายถึงดาวห้าแฉก
colourprobable · น่าจะใช่
grew out of sense 1 ([RID sense 1 — no English yet]) — by metaphor · อุปมา: Anything with points like a star. probable · น่าจะใช่

5ชื่อลายประดับเพดานเป็นดวง ๆ มีหลายชนิด

ชื่อลายประดับเพดานเป็นดวง ๆ มีหลายชนิด
colourprobable · น่าจะใช่
grew out of sense 4 ([RID sense 4 — no English yet]) — by metonymy · นามนัย: The star-figures painted on a ceiling. probable · น่าจะใช่
คำประกอบ · compoundmeaning, and why
ส่องดาว
song-dao
ชื่ออำเภอหนึ่งในจังหวัดสกลนคร
ฉายแสง + ชื่อลายประดับเพดานเป็นดวง ๆ มีหลาย
V+N
head-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 5: definition form is a toponym; filed under the head's name-use sense
verified · ตรวจแล้ว
ดาวคะนอง
dao-kha-nong
ชื่อแขวงหนึ่งในเขตธนบุรี กรุงเทพมหานคร
ชื่อลายประดับเพดานเป็นดวง ๆ มีหลาย + แสดงอาการร่าเริง
N+V
head-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 5: definition form is a toponym; filed under the head's name-use sense
verified · ตรวจแล้ว
ดาวทะเล
dao-tha-le
ชื่อสัตว์ทะเลไม่มีกระดูกสันหลังหลายชนิด ในชั้น Asteroidea ลำตัวแบนลักษณะค่อนข้างกลม มีแขนยื่นออกรอบตัว 5 แขน คล้ายดาว ยกเว้นบางชนิด มี 7-14 แขน หลังเป็นหนามขรุขระ
lit. star + sea
ชื่อลายประดับเพดานเป็นดวง ๆ มีหลาย + ห้วงน้ำเค็มที่เวิ้งว้างกว้างใหญ่ แ
N+N
also filed under ทะเล
head-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 5: definition form is a biological; filed under the head's name-use sense
entityverified · ตรวจแล้ว
ดาวเรือง
dao-rueang
ชื่อไม้ล้มลุกชนิด Tagetes erecta L. ในวงศ์ Compositae ขอบใบจัก ดอกเป็นช่อกระจุกแน่น สีเหลือง
ชื่อลายประดับเพดานเป็นดวง ๆ มีหลาย + มีแสงน้อย ๆ อย่างแมงคาเรืองหรือหิ่
N+ADJ
head-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 5: definition form is a biological; filed under the head's name-use sense
qualityverified · ตรวจแล้ว
เชียงดาว
chiang-dao
ชื่ออำเภอหนึ่งในจังหวัดเชียงใหม่
คำเรียกเมืองทางภาคพายัพและเหนือขึ้ + ชื่อลายประดับเพดานเป็นดวง ๆ มีหลาย
N+N
head-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 5: definition form is a toponym; filed under the head's name-use sense
entityverified · ตรวจแล้ว

6แต้มที่ให้ในการจัดลำดับความนิยม คุณภาพ เป็นต้น ยิ่งแต้มสูงแสดงว่าความนิยมหรือคุณภาพสูง

แต้มที่ให้ในการจัดลำดับความนิยม คุณภาพ เป็นต้น ยิ่งแต้มสูงแสดงว่าความนิยมหรือคุณภาพสูง
colourprobable · น่าจะใช่
grew out of sense 4 ([RID sense 4 — no English yet]) — by metonymy · นามนัย: A star awarded as a rating point. probable · น่าจะใช่
คำประกอบ · compoundmeaning, and why
ห้าดาว
ha-dao
คุณภาพยอดเยี่ยม (ใช้กับโรงแรมหรือการรีวิวเป็นต้น)
lit. five + star
จำนวนสี่บวกหนึ่ง + แต้มที่ให้ในการจัดลำดับความนิยม คุ
head-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 6: gloss similarity 0.19, next 0.04
probable · น่าจะใช่

7ชื่อเสือชนิด Panthera pardus ในวงศ์ Felidae ขนาดใหญ่รองลงมาจากเสือโคร่ง ตัวสีน้ำตาลแกมเหลื

ชื่อเสือชนิด Panthera pardus ในวงศ์ Felidae ขนาดใหญ่รองลงมาจากเสือโคร่ง ตัวสีน้ำตาลแกมเหลือง มีจุดดำทั่วตัว ว่องไวและดุ ขึ้นต้นไม้เก่ง กินเนื้อ, บางตัวขนส่วนที่เป็นสีน้ำตาลแกมเหลืองเป็นสีดำ เรียก เสือดำหรือเสือแมลงภู่ ซึ่งมีรอยจุดดำอยู่ทั่วตัวเหมือนกัน แต่จะเห็นได้ชัดเมื่อถูกแสง
colourprobable · น่าจะใช่
grew out of sense 4 ([RID sense 4 — no English yet]) — by metonymy · นามนัย: เสือดาว, the leopard — its rosettes read as stars. probable · น่าจะใช่

8ชื่อแมวชนิด Prionailurus bengalensis ในวงศ์ Felidae ขนาดโตกว่าแมวบ้านเล็กน้อย ขนสั้นสีเหลื

ชื่อแมวชนิด Prionailurus bengalensis ในวงศ์ Felidae ขนาดโตกว่าแมวบ้านเล็กน้อย ขนสั้นสีเหลือง มีจุดดำทั่วตัว ใต้ท้องสีขาว
colourprobable · น่าจะใช่
grew out of sense 7 ([RID sense 7 — no English yet]) — by metaphor · อุปมา: แมวดาว, the leopard cat, marked the same way. probable · น่าจะใช่
คำประกอบ · compoundmeaning, and why
แมวดาว
maeo-dao
สัตว์เลี้ยงลูกด้วยน้ำนมชนิด Prionailurus bengalensis ในวงศ์เสือและแมว เป็นสัตว์กินเนื้อ ออกลูกเป็นตัว
lit. cat + star
ชื่อสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมชนิด Felis + ชื่อแมวชนิด Prionailurus bengalens
N+N
head-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 8: gloss similarity 0.31, next 0.14
entityprobable · น่าจะใช่

9ชื่อกวางชนิด Axis axis ในวงศ์ Cervidae เป็นกวางขนาดกลาง ขนสีน้ำตาลหรือน้ำตาลอมเหลืองละเอีย

ชื่อกวางชนิด Axis axis ในวงศ์ Cervidae เป็นกวางขนาดกลาง ขนสีน้ำตาลหรือน้ำตาลอมเหลืองละเอียดอ่อนและนุ่มกว่ากวางป่า มีจุดขาวทั่วตัว อยู่รวมกันเป็นฝูง กินพืช มีถิ่นกำเนิดในอินเดียและศรีลังกา
colourprobable · น่าจะใช่
grew out of sense 4 ([RID sense 4 — no English yet]) — by metonymy · นามนัย: กวางดาว, the chital, spotted like stars. probable · น่าจะใช่

คำประกอบที่ยังไม่จัดเข้าความหมาย · compounds awaiting a sense 11

Every one is dictionary-attested: the word exists, and both of its parts are headwords. What has not been decided is which sense above each belongs to.

คำ · wordmeaning
ดาวหาง
dao-hang
ชื่อดาวจรชนิดหนึ่งที่ส่วนท้ายมีแสงลักษณะเป็นทางยาวดุจหาง
star + tail
สิ่งที่เห็นเป็นดวงมีแสงระยิบระยับใ + ส่วนที่ยื่นออกจากส่วนท้ายแห่งลำตัว
entityN+N
ปลาดาว
pla-dao
คำพ้องความของ ดาวทะเล
fish + star
ชื่อสัตว์น้ำเย็นมีกระดูกสันหลัง ร่ + สิ่งที่เห็นเป็นดวงมีแสงระยิบระยับใ
entityN+N
ดาวเคราะห์
dao-khro
ดาวขนาดใหญ่ที่ไม่มีแสงสว่างในตัวเอง ต้องได้รับแสงสว่างจากดาวฤกษ์จึงสามารถมองเห็น และเป็นบริวารโคจรรอบดาวฤกษ์ดวงนั้น
star + luck
สิ่งที่เห็นเป็นดวงมีแสงระยิบระยับใ + เรียกดาวเฉพาะ 9 ดวง เรียงตามลำดับม
entityN+N
ดาวเหนือ
dao-nuea
ดาวฤกษ์สุกใสดวงหนึ่งที่อยู่ใกล้ที่สุดกับขั้วท้องฟ้าเหนือ
star + above
สิ่งที่เห็นเป็นดวงมีแสงระยิบระยับใ + ชื่อทิศตรงข้ามกับทิศใต้
entityN+N
ดาวฤกษ์
dao-roek
ดาวที่มีลักษณะเป็นกลุ่มแก๊สทรงกลม สามารถแผ่รังสีออกได้รอบตัว
สิ่งที่เห็นเป็นดวงมีแสงระยิบระยับใ + คราวหรือเวลาที่กำหนดหรือคาดว่าจะให
entityN+N
ดาวรุ่ง
dao-rung
ดาวพระศุกร์ที่เห็นในเวลาเช้ามืด, ดาวประกายพรึก ก็เรียก
สิ่งที่เห็นเป็นดวงมีแสงระยิบระยับใ + ระยะเวลาตอนเริ่มแรกแห่งวัน
entityN+N
หมู่ดาว
mu-dao
คำพ้องความของ กลุ่มดาว
group + star
กลุ่มชนิดเดียวกัน + สิ่งที่เห็นเป็นดวงมีแสงระยิบระยับใ
entityN+N
สอยดาว
soi-dao
การจับสลากอย่างหนึ่ง โดยพับสลากเป็นรูปดาวติดกับกระดาษย่นหรือริบบิ้น ติดห้อยลงตามกิ่งไม้หรือเพดาน วิธีจับสลากใช้ไม้สอยลงมาหรือใช้มือเด็ด
เอาไม้มีขอหรือมีง่ามหรือไม้จำปาเกี + สิ่งที่เห็นเป็นดวงมีแสงระยิบระยับใ
V+N
ดาวตก
dao-tok
เทหวัตถุแข็งจากอวกาศ มี 2 ชนิด ชนิดหนึ่งประกอบด้วยหินเป็นส่วนใหญ่ อีกชนิดหนึ่งประกอบด้วยเหล็กเป็นส่วนใหญ่ เมื่อเคลื่อนที่ผ่านบรรยากาศสู่ผิวโลก จะลุกไห
star + decrease
สิ่งที่เห็นเป็นดวงมีแสงระยิบระยับใ + พลัดลง
N+V
ดาวเทียม
dao-thiam
satellite
วัตถุที่มนุษย์สร้างขึ้นเลียนแบบดาวบริวารของดาวเคราะห์เพื่อให้โคจรรอบโลกหรือรอบเทห์ฟากฟ้าอื่น มีอุปกรณ์สำหรับเก็บรวบรวมข้อมูลเกี่ยวกับอวกาศและถ่ายทอดข้
star + false
สิ่งที่เห็นเป็นดวงมีแสงระยิบระยับใ + เอาสัตว์พาหนะผูกเข้ากับยานหรือคราด
N+V
ไข่ดาว
khai-dao
ไข่ทอดทั้งลูกโดยไม่ต้องตีไข่แดงกับไข่ขาวให้เข้ากัน
egg + star
ตัวสืบพันธุ์ประกอบด้วยเซลล์สืบพันธ + สิ่งที่เห็นเป็นดวงมีแสงระยิบระยับใ
entityN+N

ละแวกคำ · the neighbourhood

พบใน · found inside 20
กลุ่มดาว ดาวคะนอง ดาวตก ดาวทะเล ดาวบริวาร ดาวรุ่ง ดาวฤกษ์ ดาวหาง ดาวเคราะห์ ดาวเทียม ดาวเรือง ดาวเหนือ ปลาดาว สอยดาว ส่องดาว หมู่ดาว ห้าดาว เชียงดาว แมวดาว ไข่ดาว
ร่วมครึ่งคำ · shares a half with

Compounds built on the same other half. This grouping is in no dictionary; it falls out of the parts.

กลุ่ม  จับกลุ่ม บัวกลุ่ม
ทะเล  กลางทะเล ชายทะเล ทะเลทราย น้ำทะเล ผีทะเล หนองทะเล หัวทะเล อกทะเล ออกทะเล เชิงทะเล
เรือง  บุญเรือง เรืองรอง
เชียง  เชียงกลาง เชียงขวัญ เชียงคำ
ห้า  คลองห้า สิบห้า ห้าสิบ
แมว  ขนแมว ช่องแมว ตีนแมว ทรายแมว นมแมว ลูกแมว แมวทราย แมวน้ำ แมวบ้าน แมวป่า
หาง  ถือหาง หางดง หางนม หางเสียง
ปลา  ท่าปลา น้ำปลา ปลาปาก

ยังต้องตรวจ · open questions