พจนานุกรมราก

ได้

dai · dâai · /daːj˥˩/

← พจนานุกรมราก · the lexicon

ที่มา · etymology probable · น่าจะใช่

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *ɗajꟲ; ร่วมเชื้อสายกับอีสาน ได้, ลาว ໄດ້ (ได้), คำเมือง ᨯᩱ᩶ (ได้), เขิน ᨯᩱ᩶ (ได้), ไทลื้อ ᦺᦡᧉ (ได้), ไทดำ ꪼꪒ꫁ (ได้), ไทใหญ่ လႆႈ (ไล้), จ้วง ndaej, นุง đày; เทียบสุ่ย qdyais, ต้งใต้ lis, ไหลดั้งเดิม *ɗɯ Simpson (2001) เสนอว่า ในที่สุดแล้ว มาจากจีนยุคกลาง 得 (MC tok) ซึ่งมีการใช้งานในความหมายว่า "สามารถ" ที่ท้ายประโยคเหมือนกับในภาษาไทย

คำเมือง · Northern: ได้ ᨯᩱ᩶ — Extracted from the Wiktionary etymology line. probable · น่าจะใช่

จัดลำดับแล้ว · mapped

The senses are ordered core-first as an argument about how the meaning moved, and every compound sits under the sense that motivates it.

ความหมาย · the senses

Ordered core first, then what grew out of it. The order is an argument about how the meaning moved, not an alphabet.

1รับมาหรือตกมาเป็นของตัว

รับมาหรือตกมาเป็นของตัว
motionprobable · น่าจะใช่

⚑ open question: Sense order is the RID's, not an argument about semantic development. Rank it, then set order_conf.

2ใช้ประกอบท้ายคำกริยามีความหมายต่าง ๆ แล้วแต่ความแวดล้อม คือ

ใช้ประกอบท้ายคำกริยามีความหมายต่าง ๆ แล้วแต่ความแวดล้อม คือ
motionprobable · น่าจะใช่
grew out of sense 1 ([RID sense 1 — no English yet]) — by generalisation · กว้างขึ้น: Bleached to a suffix whose sense the context gives. probable · น่าจะใช่

3อาจ, สามารถ เช่น เดินได้, เขียนได้

อาจ, สามารถ เช่น เดินได้, เขียนได้
motionprobable · น่าจะใช่
grew out of sense 1 ([RID sense 1 — no English yet]) — by metaphor · อุปมา: Having it in one's power: can, be able. probable · น่าจะใช่

4สำเร็จผล เช่น สอบได้

สำเร็จผล เช่น สอบได้
motionprobable · น่าจะใช่
grew out of sense 1 ([RID sense 1 — no English yet]) — by specialisation · แคบลง: Getting the result: to succeed. probable · น่าจะใช่

5อนุญาต เช่น ลงมือกินได้, ไปได้

อนุญาต เช่น ลงมือกินได้, ไปได้
motionprobable · น่าจะใช่
grew out of sense 3 ([RID sense 3 — no English yet]) — by metaphor · อุปมา: Being allowed: may. probable · น่าจะใช่

6คำช่วยกริยาบอกอดีต

คำช่วยกริยาบอกอดีต
motionprobable · น่าจะใช่
grew out of sense 1 ([RID sense 1 — no English yet]) — by metaphor · อุปมา: And marking what was got, in the past. probable · น่าจะใช่

คำประกอบที่ยังไม่จัดเข้าความหมาย · compounds awaiting a sense 18

Every one is dictionary-attested: the word exists, and both of its parts are headwords. What has not been decided is which sense above each belongs to.

คำ · wordmeaning
ได้ชื่อ
dai-chue
ขึ้นชื่อ, มีชื่อเสียง
have + name
รับมาหรือตกมาเป็นของตัว + คำที่ตั้งขึ้นสำหรับเรียกคน สัตว์ ส
V+N
ได้หน้า
dai-na
ได้ชื่อเสียง, ได้ความดีความชอบ, ได้รับคำชม
have + before
รับมาหรือตกมาเป็นของตัว + ส่วนของศีรษะตั้งแต่หน้าผากลงมาจดคา
V+N
การได้
kan-dai
คำอาการนามของ ได้
งาน + รับมาหรือตกมาเป็นของตัว
N+V
ได้ยิน
dai-yin
hear; learn
รับรู้เสียงด้วยหู
รับมาหรือตกมาเป็นของตัว + รู้เสียงด้วยหู
V+V
ใช้ได้
chai-dai
applicable
ค่อนข้างดี
consume + have
บังคับให้ทำ + รับมาหรือตกมาเป็นของตัว
V+V
ได้ที่
dai-thi
ถึงที่เหมาะ, ถึงที่กะไว้, พอดี
have + at
รับมาหรือตกมาเป็นของตัว + แหล่ง
V+N
ได้ดี
dai-di
เจริญก้าวหน้า (ใช้แก่บุคคล), ประสบความสำเร็จ
have + good
รับมาหรือตกมาเป็นของตัว + มีลักษณะที่เป็นไปในทางที่ต้องการ น
qualityV+ADJ
ได้เปรียบ
dai-priap
มีสภาพเหนือกว่า
have + compare
รับมาหรือตกมาเป็นของตัว + เอาสิ่งหนึ่งเข้ามาเทียบกับอีกสิ่งห
V+V
ได้แก่
dai-kae
คือ, เท่ากับ (มักใช้เพื่อแจกแจงรายการ)
have + old
รับมาหรือตกมาเป็นของตัว + มีอายุมาก
qualityV+ADJ
ได้ช่อง
dai-chong
ได้โอกาส
have + hole
รับมาหรือตกมาเป็นของตัว + ที่ว่างซึ่งเป็นทางเข้าออกได้
V+N
ได้กลิ่น
dai-klin
รับรู้ถึงกลิ่น
have + smell
รับมาหรือตกมาเป็นของตัว + สิ่งที่รู้ได้ด้วยจมูก คือ เหม็น หอ
V+N
ได้เสีย
dai-sia
ได้เงินเสียเงินจากการเล่นการพนันเป็นต้น
have + bad
รับมาหรือตกมาเป็นของตัว + เสื่อมลงไป
V+V
ได้ใจ
dai-chai
เหิมใจ, ย่ามใจ, ชะล่าใจ, กำเริบ
have + heart
รับมาหรือตกมาเป็นของตัว + สิ่งที่ทำหน้าที่รู้ รู้สึก นึก และ
V+N
มิได้
mi-dai
เปล่า (ใช้กับเจ้านาย)
ไม่ + รับมาหรือตกมาเป็นของตัว
ได้ฤกษ์
dai-roek
ถึงเวลาอันเป็นมงคล
รับมาหรือตกมาเป็นของตัว + คราวหรือเวลาที่กำหนดหรือคาดว่าจะให
V+N
รายได้
rai-dai
earnings; earning; payment
เงินหรือผลประโยชน์ที่ได้รับ
record + have
เรื่อง ส่วน บุคคล หรือสิ่งซึ่งแยกก + รับมาหรือตกมาเป็นของตัว
N+V
ได้ที
dai-thi
เป็นต่อ, ได้โอกาส, ได้ช่อง, ได้เปรียบ
have + time
รับมาหรือตกมาเป็นของตัว + ครั้ง
V+N
ได้อีก
dai-ik
ต่อไป, ซ้ำ, เพิ่มเติม
have + again
รับมาหรือตกมาเป็นของตัว + อื่นจากนั้น
qualityV+ADJ

ละแวกคำ · the neighbourhood

พบใน · found inside 18
การได้ มิได้ รายได้ ใช้ได้ ได้กลิ่น ได้ชื่อ ได้ช่อง ได้ดี ได้ที ได้ที่ ได้ยิน ได้ฤกษ์ ได้หน้า ได้อีก ได้เปรียบ ได้เสีย ได้แก่ ได้ใจ
ร่วมครึ่งคำ · shares a half with

Compounds built on the same other half. This grouping is in no dictionary; it falls out of the parts.

ชื่อ  การลงชื่อ ขึ้นชื่อ ชื่อตัว ชื่อรอง ชื่อว่า ชื่อเสีย ชื่อเสียง ลงชื่อ สิ้นชื่อ ออกชื่อ
หน้า  กองหน้า ขายหน้า งามหน้า ตราหน้า ตั้งหน้า ตีหน้า ต่อหน้า นายหน้า น้ำหน้า รับหน้า วางหน้า สีหน้า
การ  กรรมการ การกก การกบ การกลับ การกอง การกา การกำ การกิน การขน การขวาง การขอ การขัด
ยิน  กายิน ยินดี ยินร้าย
ใช้  ของใช้ คนใช้ รับใช้ เครื่องใช้
ที่  กินที่ ค่าที่ ถึงที่ ที่ดิน ที่มั่น ที่มา ที่สุด ท้องที่ พระที่ วันที่ ว่าที่ สถานที่
ดี  ขวัญดี ของดี คนดี ดีแตก ดีใจ ถือดี นาดี น้ำดี รู้ดี หัวดี เกินดี ใจดี
แก่  แก่ตัว แก่วัด แก่ไฟ

ยังต้องตรวจ · open questions