พจนานุกรมราก

ใบ

bai · bai · /baj˧/

← พจนานุกรมราก · the lexicon

ที่มา · etymology probable · น่าจะใช่

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *ɓaɰᴬ; ร่วมเชื้อสายกับลาว ໃບ (ใบ), คำเมือง ᨷᩱ (ไบ), ไทลื้อ ᦺᦢ (ไบ), ไทดำ ꪻꪚ (ใบ), ไทขาว ꪻꪚ, ไทใหญ่ မႂ် (ใม) หรือ ဝႂ် (ใว), อาหม 𑜈𑜧 (บว์), 𑜈𑜨𑜧 (บอ̂ว์), 𑜉𑜧 (มว์), หรือ 𑜉𑜨𑜧 (มอ̂ว์), จ้วง mbaw, แสก เบ๋อ; เทียบเบดั้งเดิม *ɓəːᴬ², ไหลดั้งเดิม *ɓɯː

คำเมือง · Northern: ไบ ᨷᩱ — Extracted from the Wiktionary etymology line. probable · น่าจะใช่

จัดลำดับแล้ว · mapped

The senses are ordered core-first as an argument about how the meaning moved, and every compound sits under the sense that motivates it.

ความหมาย · the senses

Ordered core first, then what grew out of it. The order is an argument about how the meaning moved, not an alphabet.

1leaf

ส่วนของพืชที่ติดอยู่กับกิ่งหรือลำต้น โดยมากมีลักษณะเป็นแผ่นแบน ๆ รูปร่างต่าง ๆ กัน มีก้านใบหรือไม่มีก็ได้ มักมีสีเขียว
plantprobable · น่าจะใช่
คำประกอบ · compoundmeaning, and why
ใบไม้
bai-mai
leaf
ส่วนของพืชที่ติดอยู่กับกิ่งหรือลำต้น โดยมากมีลักษณะเป็นแผ่นแบน ๆ รูปร่างต่าง ๆ กัน มีก้านใบหรือไม่มีก็ได้ มักมีสีเขียว
lit. leaf + wood
ส่วนของพืชที่ติดอยู่กับกิ่งหรือลำต + คำรวมเรียกพืชทั่วไป โดยปรกติมีราก
N+N
also filed under ไม้
head-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 1: gloss similarity 0.87, next 0.10
entity
flips with ไม้ใบ — the same two morphemes the other way round, and a different kind of thing
probable · น่าจะใช่

⚑ open question: Sense order is the RID's, not an argument about semantic development. Rank it, then set order_conf.

2สิ่งที่ทำด้วยผืนผ้าเป็นต้น สำหรับขึงที่เสากระโดงเพื่อรับลม

สิ่งที่ทำด้วยผืนผ้าเป็นต้น สำหรับขึงที่เสากระโดงเพื่อรับลม
plantprobable · น่าจะใช่
grew out of sense 1 (leaf) — by metaphor · อุปมา: A sail as the leaf a boat carries. probable · น่าจะใช่

3แผ่นเอกสารหรือหนังสือสำคัญต่าง ๆ

แผ่นเอกสารหรือหนังสือสำคัญต่าง ๆ
plantprobable · น่าจะใช่
grew out of sense 1 (leaf) — by metaphor · อุปมา: A document as a leaf of paper — ใบเสร็จ, ใบขับขี่. probable · น่าจะใช่
คำประกอบ · compoundmeaning, and why
ใบขับขี่
bai-khap-khi
ใบอนุญาตขับขี่, ใบอนุญาตขับรถ
แผ่นเอกสารหรือหนังสือสำคัญต่าง ๆ + ขับ
N+V
head-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 3: wiktionary lists it as an example of this sense
verified · ตรวจแล้ว
ใบบอก
baibok
หนังสือรายงานเหตุการณ์ทางราชการ
lit. leaf + tell
แผ่นเอกสารหรือหนังสือสำคัญต่าง ๆ + ปล้องไม้ไผ่มีข้อขังข้างก้นสำหรับใส
N+N
head-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 3: gloss similarity 0.24, next 0.16
entityprobable · น่าจะใช่

4เรียกของที่เป็นแผ่น ๆ

เรียกของที่เป็นแผ่น ๆ
plantprobable · น่าจะใช่
grew out of sense 1 (leaf) — by generalisation · กว้างขึ้น: Anything in sheets. probable · น่าจะใช่
คำประกอบ · compoundmeaning, and why
ทองใบ
thong-bai
ทองคำที่แผ่ให้เป็นแผ่นบาง ๆ
lit. gold + leaf
ธาตุแท้ชนิดหนึ่งเนื้อแน่นมาก สีเหล + เรียกของที่เป็นแผ่น ๆ
N+N
also filed under ทอง
head-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 4: wiktionary lists it as an example of this sense
entityverified · ตรวจแล้ว

5ใช้เรียกผลไม้ ภาชนะ เครื่องใช้บางอย่าง หรือแผ่นเอกสาร

ใช้เรียกผลไม้ ภาชนะ เครื่องใช้บางอย่าง หรือแผ่นเอกสาร
plantprobable · น่าจะใช่
grew out of sense 4 ([needs an English gloss — RID sense 4]) — by metonymy · นามนัย: And the classifier for fruits, vessels and papers. probable · น่าจะใช่

คำประกอบที่ยังไม่จัดเข้าความหมาย · compounds awaiting a sense 18

Every one is dictionary-attested: the word exists, and both of its parts are headwords. What has not been decided is which sense above each belongs to.

คำ · wordmeaning
ใบบุญ
bai-bun
อำนาจหรือบุญบารมีของผู้อื่นที่ช่วยปกป้องคุ้มครอง
leaf + merit
ส่วนของพืชที่ติดอยู่กับกิ่งหรือลำต + ความสุข
entityN+N
ใบแดง
bai-daeng
ใบแจ้งกำหนดการมงคลสมรส
leaf + red
ส่วนของพืชที่ติดอยู่กับกิ่งหรือลำต + สีอย่างสีเลือดหรือสีชาด
qualityN+ADJ
ใบตาย
bai-tai
คำพ้องความของ มรณบัตร
leaf + demise
ส่วนของพืชที่ติดอยู่กับกิ่งหรือลำต + สิ้นใจ
N+V
ใบเหลือง
bai-lueang
ใบแจ้งโทษว่าผู้เล่นฟุตบอลกระทำผิดกติกาครั้งแรกและครั้งที่ 2 ถ้าได้รับใบเหลืองใบที่ 2 มีโทษเท่ากับได้รับใบแดง
qualityN+ADJ
ใบดำ
bai-dam
ใบแจ้งกำหนดการฌาปนกิจศพซึ่งล้อมกรอบด้วยสีดำ
leaf + black
ส่วนของพืชที่ติดอยู่กับกิ่งหรือลำต + มุดลง ในคำว่า ดำน้ำ
N+V
ใบเกิด
bai-koet
คำพ้องความของ สูติบัตร
leaf + bear
ส่วนของพืชที่ติดอยู่กับกิ่งหรือลำต + เป็นขึ้น
N+V
ระใบ
rabai
ระบาย
กระทบเรียดไป + ส่วนของพืชที่ติดอยู่กับกิ่งหรือลำต
V+N
ใบสั่ง
bai-sang
หนังสือสั่งให้ปฏิบัติตามที่แจ้งไว้
leaf + order
ส่วนของพืชที่ติดอยู่กับกิ่งหรือลำต + บอกไว้เพื่อให้ทำหรือให้ปฏิบัติเป็น
N+V
ใบตอง
bai-tong
ใบกล้วย
ส่วนของพืชที่ติดอยู่กับกิ่งหรือลำต + ใบไม้ขนาดใหญ่ใช้ห่อของได้ เช่น ใบก
entityN+N
ใบพัด
bai-phat
วัตถุที่มีลักษณะแบนมีรูสำหรับใส่แกนหรือเพลาให้หมุนได้ สำหรับพัดลมพัดน้ำ เพื่อขับยานมีเครื่องบินและเรือเป็นต้น ให้เคลื่อนที่หรือเพื่อให้เกิดความเย็นเป็
leaf + fan
ส่วนของพืชที่ติดอยู่กับกิ่งหรือลำต + เครื่องโบกหรือกระพือลม
entityN+N
ใบเลี้ยง
bai-liang
ใบที่แตกออกมาจากเมล็ดเป็นใบแรกหรือคู่แรก, ใบที่อยู่ชิดกับขั้วผลไม้บางชนิด
leaf + grow
ส่วนของพืชที่ติดอยู่กับกิ่งหรือลำต + ดูแล
N+V
ใบอนุญาต
bai-a-nu-yat
licence; license; permit
เอกสารอนุญาตให้ทำกิจหรือให้มีสิทธิตามขอ ออกโดยพนักงานเจ้าหน้าที่
leaf + allow
ส่วนของพืชที่ติดอยู่กับกิ่งหรือลำต + ยินยอม
N+V
กะตังใบ
ka–tang–bai
ชื่อไม้พุ่ม 2 ชนิด ในสกุลกะตังใบ (Leea) วงศ์กะตังใบ (Leeaceae) คือ
สตางค์ + ส่วนของพืชที่ติดอยู่กับกิ่งหรือลำต
entityN+N
ใบปลิว
bai-plio
กระดาษที่ลงข่าวสารหรือข้อมูลโฆษณาขนาดสั้น
ส่วนของพืชที่ติดอยู่กับกิ่งหรือลำต + ลอยตามลม
N+V
ใบจักร
bai-chak
ใบพัดของเรือ
leaf + chakra
ส่วนของพืชที่ติดอยู่กับกิ่งหรือลำต + อาวุธในนิยาย รูปเป็นวงกลมและมีแฉก
entityN+N
ตากใบ
tak-bai
ชื่ออำเภอหนึ่งในจังหวัดนราธิวาส
ผึ่งให้แห้ง + ส่วนของพืชที่ติดอยู่กับกิ่งหรือลำต
V+N
ผ้าใบ
pha-bai
ผ้าชนิดหนึ่ง เนื้อหนา ทนทาน ใช้ทำใบเรือ กระเป๋า รองเท้า เป็นต้น
cloth + leaf
สิ่งที่ทำด้วยเยื่อใยเช่น ฝ้าย ไหม + ส่วนของพืชที่ติดอยู่กับกิ่งหรือลำต
entityN+N
ไม้ใบ
mai-bai
ไม้ที่ปลูกไว้ดูใบ
wood + leaf
คำรวมเรียกพืชทั่วไป โดยปรกติมีราก + ส่วนของพืชที่ติดอยู่กับกิ่งหรือลำต
entityN+N
flips with ใบไม้ — the same two morphemes the other way round, and a different kind of thing

ละแวกคำ · the neighbourhood

พบใน · found inside 22
กะตังใบ ตากใบ ทองใบ ผ้าใบ ระใบ ใบขับขี่ ใบจักร ใบดำ ใบตอง ใบตาย ใบบอก ใบบุญ ใบปลิว ใบพัด ใบสั่ง ใบอนุญาต ใบเกิด ใบเลี้ยง ใบเหลือง ใบแดง ใบไม้ ไม้ใบ
กลับกัน · the other way round

The same two morphemes reversed, and a different kind of thing — a property of a person against something that befalls them.

ใบไม้ ไม้ใบ
ร่วมครึ่งคำ · shares a half with

Compounds built on the same other half. This grouping is in no dictionary; it falls out of the parts.

ไม้  ต้นไม้ ท่าไม้ ป่าไม้ ลูกไม้ หน้าไม้ เนื้อไม้ ไม้ขาว ไม้ตาย ไม้ต้น ไม้น้ำ ไม้มือ ไม้ยา
ทอง  กกทอง ช้างทอง ดอนทอง ดินทอง ตกทอง ทรายทอง ทองคำ ทองเอก ทองแดง ทุ่งทอง ท่าทอง บ่อทอง
บุญ  การทำบุญ กินบุญ คู่บุญ ทำบุญ บุญคุณ บุญธรรม บุญมี สิ้นบุญ ใจบุญ
แดง  กกแดง การลงแดง ข้าวแดง คอแดง ดินแดง ทองแดง บัวแดง ป่าแดง ผ้าแดง ยาแดง ลงแดง สำแดง
ตาย  ของตาย คำตาย จะตาย จับตาย ตายตัว ตายรัง ตายใจ หน้าตาย เส้นตาย ไม้ตาย
เหลือง  ทองเหลือง น้ำเหลือง ผ้าเหลือง ไฟเหลือง
ดำ  ขาวดำ ดินดำ ตัวดำ ตาดำ ยาดำ หูดำ แกดำ ใจดำ
เกิด  บ่อเกิด วันเกิด

ยังต้องตรวจ · open questions