{"manuscript": {"id": 6866, "key": "EFEO Lanna Manuscripts::031_002", "title": "Tamnan Chiang Saen", "titleThai": "ตำนานเชียงแสน", "titleTranslit": "taṃnān jīeṅ sèn", "source": "EFEO Lanna Manuscripts", "sourceIdentifier": "031_002", "genre": "tamnan_chronicle", "genreLabel": "Chronicle (Tamnan) · ตำนาน", "genreRaw": "Tamnan", "priority": 0, "script": "tham_lanna", "scriptLabel": "Tham Lanna · อักษรธรรมล้านนา", "scriptFamily": "Tham (Dhamma)", "language": "Pali-Northern Thai", "languages": ["Pali", "Lan Na"], "subgenre": "Tamnan", "material": "palm_leaf", "materialLabel": "Palm-leaf · ใบลาน", "materialFamily": "Palm-leaf", "province": "Phayao", "provenance": "Phayao", "geoLevel": "province", "temple": "Wat Photharam", "date": "1292", "era": "Other", "century": "20th", "extentPages": 1, "imageCount": 0, "pageCount": 0, "subjects": [], "dateCe": 1930, "sourceUrl": "https://lanna-manuscripts.efeo.fr/node/353", "iiifManifestUrl": "", "firstSeen": "2026-07-08T19:15:13.436435+00:00", "lastSeen": "2026-07-08T19:15:13.436435+00:00", "rawMetadata": {"Inv No": "031_002", "Bundles": "4", "Category": "Tamnan", "Original titles (Thai script)": "ธรรมตำนานเมืองช้างแส่น, ตำนานเชียงแสน, “ตำนานนิทานเมืองโยนกนครราชธานีชัยบุรีศรีเชียงแสน, ตำนานเมืองโยนกนครราชธานีชัยบุรีศรีเชียงแสน, ตำนานเชียงแสน” [phuk 3], ตำนานเชียงแสน, ผูกถ้วน 4", "Uniform Thai title": "ตำนานเชียงแสน", "Uniform title (transliterration)": "taṃnān jīeṅ sèn", "Uniform title (transcription)": "Tamnan Chiang Saen", "Scribe Thai script": "Phuk 1: หนานพิมพิสารอาจารย์. Phuk 2: ศรัทธาหนานพิมสาร. Phuk 3: หนานกาวิไชย อยู่บ้านท่าต้นหาด [หมู่ 8 บ้านท่าต้นหาด ต.ศรีถ้อย อ. แม่ใจ จ. พะเยา]. Phuk 4: สามเณรผัด.", "Donator / sponsor (Thai script)": "หนานพิมพิสารอาจารย์ พร้อมด้วยภริยา ลูกเต้าทุกๆ คน สร้างเพื่อค้ำชูหนานไชยสล่า", "Era (text)": "?", "Date (manuscript)": "1292", "Era (manuscript)": "CS", "Date (AD)": "1930", "Calendar Thai script": "Phuk 1: พ.ศ. 2473 ปีกดสะง้า เดือน 4 เพ็ง วัน 7 [เสาร์] ไทยเปิกสี ยามแถใกล้เที่ยงวัน. \r\nPhuk 2: จุลศักราช 1292 ตัว [พ.ศ. 2473] ปีกดสะง้า เดือนยี่ แรม 4 ค่ำ วัน 3 [อังคาร] ยามกลองงาย. Phuk 3: พ.ศ. 2493 ปีกดสะง้า เดือน 2 แรม 4 ค่ำ วัน 1[อาทิตย์] ยามตะวันแถขึ้นจักใกล้เที่ยง.", "Original repository (Thai script) / scribe place": "วัดโพธาราม", "Beginning and end": "Phuk 1: a. นมามิ รตนตฺตยํ สพฺพํ โทสํ ข(มา)มิหํ  อหํ อันว่าข้า นมามิ ก็ไหว้แล้ว รตนตฺตยํ ยังพระไตรรัตนะแก้วเจ้าทั้ง 3 แล้ว \r\nสพฺพทุกฺขโรคาภยา วินาสนฺตุ ขอหื้อพ้นจากทุกข์โทษอันตรายทั้งมวลแด่เทอะ  ทีนี้ จักกล่าวตำนานตั้งแต่โพธิสัตว์เจ้า \r\nแห่งเราได้เป็นมหากษัตริย์เจ้า มีชื่อว่ามหาสมันตราชปฐม เสวยเมืองพาราณสีเป็นเค้ากว่ามหานครรัฐทั้งหลายแล  ตั้งแต่ \r\nมหาสมันตราชลำดับมารอดพระยาโอกากราช… \r\nz. …แล้วก็บูชาด้วยบุปผาลาชาข้าวตอก ดอกไม้เงิน ดอกไม้คำ ช่อทุง ฉัตรจ้องปกกางบูชามากนัก แล้วก็เอาสกุลเสนาโยธา \r\nแหนแห่พระมหาธาตุเจ้าออกจากเวียงโยนกนครราชธานีชัยบุรีศรีช้างแส่นที่นี้แล้ว ก็หามพระมหาธาตุเจ้าขึ้นไปสู่จอดดอย \r\nตายทิสะคือว่า ดอยดินแดง นั้นพร้อมกับด้วยมหากัสสปเถรเจ้าเป็นประธาน  ครั้นว่ารอดจอมดอยแล้วพระมหากัสสปเถรเจ้า \r\nก็ยกเอาโกศมหาธาตุเจ้าขึ้นตั้งไว้เหนือหินก้อนอันพระพุทธเจ้านั่งก่อนนั้นแล้ว… \r\nPhuk 2: a. นมิตฺวา สิรสา นาถํ ปญฺจรตนตฺยํ ปญฺจพุทฺธา นมามิ ขมามิหํ สาธุ วกฺขามิ อิมสฺมึ ภทฺทกปฺเป จตุพุทฺธา พุชฺฌิตฺวา \r\nกกุสนฺโธ โกนาคมโน กสฺสปฺโป โคตโม มิถิลายํ ราชคเห จรติ ปิณฺฑาย ราชคเหตฺวา อิมสฺมึ คูหานมฆตฺตกํ สุวณฺณโคม- \r\nปเทสํ ฐาเน นิสีทิ สิริสุปวรมงฺคโล ตโมฬาร  กถามุนีราชศาสตราอันนี้ไซร้เป็นที่ตั้งไว้เคารพน้อมไหว้ยำแยง บูชาคารวะ \r\nแก่นรานระ เทวะ อินทา พรหม จตุโลกัปปาลา อสุราสุระ ครุฑา ภุชังคะ ขัตติยราช สมณพราหมณ์เจ้าทั้งหลาย… \r\nz. …ข้าวตอกดอกไม้ ลำเทียนประทีษ น้ำมันสีสายทั้งมวลได้  แล้วก็มากั้นปกยังเสาค้างโคมคำขึ้นอยังอยายไว้ตามริมท่า \r\nแม่น้ำขรนทีที่หน้าบ้านแห่งตน  แล้วก็เจาะตามน้ำมันสีสายประทีปโคมไฟ  แล้วก็ถวายบุปผาลาชาดวงดอกข้าวตอกดอกไม้ \r\nหว่านไหว้บูชายังพระติไตรรัตนะแก้วเจ้าทั้ง 3 ประการมีสัพพัญญูพระพุทธเจ้าเป็นประธาน  แล้วก็ตั้งคำปรารถนาตั้งสัจจะ \r\nอธิษฐานว่า ด้วยเดชอันผู้ข้าทั้งหลายได้สักการบูชายังพระไตรรัตนะแก้วเจ้าทั้ง 3 ประการ มีศรีสัพพัญญูพระพุทธเจ้า… \r\nPhuk 3: a. มหากัสสปเถรเจ้าก็อธิษฐานขอหื้อมหาธาตุเจ้ามุดจมลงในหินก้อนนั้นแล  ยามนั้นพระมหาชินธาตุเจ้าก็ผายปาฏิหาริย์ \r\nหื้อแจ้งทั่วเมืองโยนทั้งมวลนาน 7 วัน 7 คืน แล้วก็พาโกศจมลงไปในก้อนหินลึกประมาณ 8 ศอกหั้นแล  ยามนั้นพระมหา \r\nกัสสปเถรเจ้าก็อธิษฐานคันทุงบูชามหาธาตุเจ้าไว้หนขวาเมือขึ้นนั้น ทะกางสูง 1 พันวา ทุงยาว 7 พันวา กว้าง 5 ร้อยวา \r\nแล  แต่นั้นมา คนทั้งหลายหันแล้วจึงเรียกว่าดอยทุง แต่นั้นมาแล… \r\nz. …บ่มีใจใสศรัทธาละแก้วเจ้าทั้ง 3 ประการ ศาสนาเป็นอันหม่นหมองบ่รุ่งเรืองแล  กล่าวห้องตำนานนิทานเมืองโยนกนคร \r\nราชธานีชัยบุรีศรีเชียงแสนทั้งมวล  ตั้งแต่ปฐมมูลสิงหนติราชกุมารลุกเมืองราชคหนครหลวงไทยเทศมาตั้งหื้อเป็นเมือง \r\nพันธุสิงหนตินคร  ต่อเท่ารอดพระพุทธเจ้าแห่งเราได้ดำรัสตรัสประหญาสัพพัญญูแล้ว  เสด็จมาโปรดแล้วลวดกลายเป็น \r\nเมืองโยนกนครชัยบุรีศรีช้างแส่น  ต่อเท่ามาตั้งเป็นเวียงเปิกสาแล้วอยู่มาได้ 93 ปีนี้แล… \r\nPhuk 4: a. สูอย่าได้เอาข้าวกูไปใส่บาตรหื้อมันเนอว่าอั้น  เมื่อนั้น เจ้าสามเณรน้อยตนนั้นได้ยินคำพระยาขอมดำนั้น แล้วก็บังเกิด \r\nอิจฉา มานะ โกธะในใจแล้วก็ถอยหนีจากคุ้มพระยาขอม แล้วก็ออกเวียงไปหนวันตกช้วยเหนือแล้วขึ้นสู่ดอยกู่แก้ว แล้วก็ \r\nกระทำประทักษิณไหว้มหาธาตุเจ้า แล้วก็เจาะบาตรใส่หัว แล้วก็ถวายหื้อเป็นทานทั้งบาตรแลทั้งข้าวนั้นแก่มหาธาตุเจ้า \r\nแล้วก็ตั้งคำปรารถนาว่า ตั้งแต่นี้ไป 7 วันภายหน้านี้ ขอหื้อข้านี้ได้จุติตายจากชาติอันเป็นสามเณรนี้แล้ว… \r\nz. …ขุนสุทธะกินต่อไปได้ 5 ปี ศักราชได้ 557 ตัวปีก็จุติตายไปแล้ว  ขุนสุขะกินแทนได้ 2 ปีมารอดศักราชได้ 559 ตัวปีเปิก \r\nเส็ดนี้  ทั้งมวลได้ 11 เช่นขุนกินเมือ(ง)แล  ตั้งแต่ศักราชได้ 476 ตัวปี  ศาสนาพระพุทธเจ้าล่วงไปแล้วได้ 1110 พระวัสสา \r\nนั้นมาต่อเท่ารอดศักราชได้ 559 ตัวนี้  ชาติเชื้อขัตติยราชวงศามหากษัตริยเจ้าอันเสวยราชสมบัติในเมืองโยนกนครราช- \r\nธานีชัยบุรีศรีช้างแส่นที่นี้  แต่เช่นสิงหนติราชปฐมลำดับลำดามานั้นก็สุดเสี้ยงเสียแล้วแล  บัดนี้เท่ามีแต่", "Foliation / pagination": "Phuk 1: 1B-27B (Northern Thai figures) 1-27; Phuk 2: 1B-B (alphabetical order in Northern Thai) 1B-7B อ-โอ, 8B-21B ก-ธ, 1B-B (Northern Thai figures) 1B-15B 1-15, 16B 15, 17B 16, 18B 17, 19B 18, 20B 19, 21B ซาว. Phuk 3: 1A-27A (Northern Thai figures) 1-27. Phuk 4: 1B-18B (Northern Thai figures) 1-18.", "Country": "Thailand", "Province": "Phayao", "District": "Mae Chai", "Repository": "Wat Photharam", "Material": "Palm-leaf", "Language(s)": "Pali-Northern Thai", "Script": "Tham Lanna", "Description": "40x564 mm., 4 bundles, 2 holes, long rak pit thon. Phuk 1:  27 folios, 1, 4 lines. Phuk 2: 23 folios, 1-4 lines. Phuk 3: 27 folios, 3-4 lines. Phuk 4: 19 folios, 1-4 lines.", "Reference of the digital pictures": "Phuk 1: IMG_0653-IMG_0737; phuk 2: IMG_0738-IMG_0807;  phuk 3: IMG_0810-IMG_0893; phuk 4: IMG_0894-IMG_0952."}, "images": [], "iiifThumb": "", "pages": [], "diagramPages": 0, "related": [{"facet": "temple", "value": "Wat Photharam", "label": "Wat Photharam", "items": [{"id": 6155, "title": "Ubat"}, {"id": 6152, "title": "Ubat paet pakan"}, {"id": 6153, "title": "Untitled"}, {"id": 6154, "title": "Untitled"}, {"id": 6156, "title": "Untitled"}, {"id": 6157, "title": "Untitled"}]}, {"facet": "genre", "value": "tamnan_chronicle", "label": "Chronicle (Tamnan) · ตำนาน", "items": [{"id": 4833, "title": "Anakata putthawong"}, {"id": 3410, "title": "Anakataputthawongsa"}, {"id": 133, "title": "Anakatawang pha cao sip su"}, {"id": 3452, "title": "Anakatawong"}, {"id": 3335, "title": "Anakhatawong"}, {"id": 6667, "title": "Anakhotwong"}]}, {"facet": "province", "value": "Phayao", "label": "Phayao", "items": [{"id": 5503, "title": "Eso, Tatsanye, Athakho, Sopatama, Lop pha mala lae uen uen"}, {"id": 6011, "title": "Hiak khwan"}, {"id": 5714, "title": "Kam okat khao puca"}, {"id": 6192, "title": "Kam wai pha cao"}, {"id": 5502, "title": "Khuen khan luang, Phom kin phi"}, {"id": 5774, "title": "Lokapawini lae puttha pawini"}]}], "hasReader": false}, "annotation": {"notes": "", "tags": []}}