{"manuscript": {"id": 6665, "key": "EFEO Lanna Manuscripts::004_003_B", "title": "Buddha Tamnan", "titleThai": "พุทธตำนาน [phuk 5-8]", "titleTranslit": "buddha taṃnān", "source": "EFEO Lanna Manuscripts", "sourceIdentifier": "004_003_B", "genre": "tamnan_chronicle", "genreLabel": "Chronicle (Tamnan) · ตำนาน", "genreRaw": "Tamnan", "priority": 0, "script": "tham_lanna", "scriptLabel": "Tham Lanna · อักษรธรรมล้านนา", "scriptFamily": "Tham (Dhamma)", "language": "Pali-Northern Thai", "languages": ["Pali", "Lan Na"], "subgenre": "Tamnan", "material": "palm_leaf", "materialLabel": "Palm-leaf · ใบลาน", "materialFamily": "Palm-leaf", "province": "Phrae", "provenance": "Phrae", "geoLevel": "province", "temple": "Wat Klang", "date": "1245", "era": "Other", "century": "19th", "extentPages": 5, "imageCount": 0, "pageCount": 0, "subjects": [], "dateCe": 1883, "sourceUrl": "https://lanna-manuscripts.efeo.fr/node/455", "iiifManifestUrl": "", "firstSeen": "2026-07-08T18:39:47.541139+00:00", "lastSeen": "2026-07-08T18:39:47.541139+00:00", "rawMetadata": {"Inv No": "004_003_B", "Bundles": "11", "Category": "Tamnan", "Original titles (Thai script)": "พุทธตำนานพระบาทผูก 5, ตำนานพระบาทแลธาตุผูกถ้วน 6, ตำนานพระบาทผูก 7, ตำนานพระบาทแลธาตุผูกถ้วน 8,", "Uniform Thai title": "พุทธตำนาน [phuk 5-8]", "Uniform title (transliterration)": "buddha taṃnān", "Uniform title (transcription)": "Buddha Tamnan", "Era (text)": "?", "Date (manuscript)": "1245", "Era (manuscript)": "CS", "Date (AD)": "1883", "Calendar Thai script": "phuk 5: เดือน 12 ขึ้น 14 ค่ำ วัน 7 [เสาร์] ยามกลองแลง", "Original repository (Thai script) / scribe place": "วัดกลาง", "Beginning and end": "Phuk 5: \r\na. นโม ตสฺสตฺถุ ตตฺร ภควา สิลายํ ยถาภิรนฺตํ วิหริตฺวา  ดูราสัปปุริสะทั้งหลาย ภควา อันว่าพระพุทธเจ้าก็อยู่สำราญ \r\nในศิลาผาแรมที่นั้นตามกาลควรแล้ว  ในวันเดือน 4 ออกค่ำ 1 ก็เสด็จออกจากผาแรมที่นั้นก็ไปรอดที่ 1  คนทั้งหลายก็มา \r\nไหว้แลบูชาพระพุทธเจ้าแล้วกล่าวว่า ภนฺเต ข้าแด่พระพุทธเจ้า  ผู้ข้าทั้งหลายอยู่บ้านเล็กเมืองน้อยจักหาสังกินสังทานบ่ \r\nได้แล  น้ำก็บ่มีปลา ไร่นาก็บ่มีข้าว  มักว่าบ่ได้ข้าว  ไร้แลทุกข์ยากเข็ญใจหาสังกินสังบ่ได้… \r\nz. …ครั้นมาถึงหาดผาคำที่นั้นหื้อไหว้แลสักการบูชาพระบาท แลบูชาพระยานาคแล้ว  จึงไปดีมาดีชะแล  ครั้นบ่บูชาก็บ่ \r\nพึงใจ  เทวดาอารักษ์จักมักล่มเรือแพเสีย  แม่นเทียวทางบกก็จักเป็นภัยอันตรายชะแล  ผิว่ากระทำอนาทร  ผิดอารักษ์ที่ \r\nนั้นแลบ่บูชาหื้อชอบหื้อดี  แม่นไปเยียะสร้างไร่นาก็บ่สมริทธีเพื่ออารักษ์ไปบีบเบียนนั้นชะแล  พระพุทธเจ้าก็ทำนวายพระ \r\nบาทหาดน้ำผาคำ  แลพระบาทผาสองรอย ไว้บ้านฝายบ้านเสี้ยวฉันนี้ก็มีแล… \r\n \r\nPhuk 6: \r\na. ตโต ภควา พฺยากรณมกาสิ จตฺตาโร เต วาณิชา นาวายํ อาสนํ ปญฺญาเปตฺวา ภควนฺตํ อภิรธายีติ ดูราโสตุชนะ \r\nสัปปุริสะทั้งหลาย ภควา อันว่าพระพุทธเจ้าก็กระทำแล้วก็พร้อมกันราธนาพระพุทธเจ้าแลอรหันตาเจ้าขึ้นสำราญเหนือ \r\nเรือที่นั้นแล้ว  พระยาอินทร์มีมือถือเกิ้งกั้งตั้งอยู่ภายหลังพระพุทธเจ้าแลสาวกเจ้าก็นั่งแวดล้อมพร้อมพระพุทธเจ้าแล้วก็ \r\nล่องเรือจอดถึงท่าน้ำที่นั้นแล้ว  พ่อค้าก็ใช้ผู้ 1 เมือสัญญาคนทั้งหลายว่า… \r\nz. …ส่วนว่าภัทรกัปอันนี้ก็ครึ่งในกาลยามนั้นแล  มักว่าเป็นครึ่งภัทรกัปในกาลที่นั้นหั้นแล  อธิบายยัตถาเทศนาก็มีดังนี้ \r\nแล  พระพุทธเจ้าเทศนาแก่มหาอานนทเถระด้วยประการดังนี้แล  มหาอานนทเถระตนเป็นอรหันตา  แลพระยาอินทร์ \r\nพระยาอโศก แลเทวดา อารักษ์ทั้งหลายได้สดับรับฟังธรรมเทศนาอันนี้แล้ว  ก็กระทำสาธุการซึ่งธรรมเทศนา  แล้วก็บูชา \r\nตามปัญญาสติกำลังแห่งตนก็มีวันนั้นแล… \r\n \r\nPhuk 7: \r\na. นโม ตสฺสตฺถุ ปุนทิวเส ภควา ตตฺร ปิณฺฑาย จาริกํ ปตฺตจีวรมาทาย ปุพฺพณฺหสมยํ นิวาเสตฺวา สงฺฆาฏิจีวรํ ดูรา \r\nสัปปุริสะทั้งหลาย ปุนทิวเส ในวันลุนน้ัน คืนในวันเดือน 5 ออกค่ำ 1 นั้น  ภควา พระพุทธเจ้าก็ลุกในกาลเมื่อเช้า แล้วก็นุ่ง \r\nคุมผ้าสังฆาฏิจีวร แล้วก็ถือเอาผ้าแลบาตรเพื่อจระเดินบิณฑบาตข้าว  ก็จระเดินออกจากดอยถ้ำอันเป็นรูปช้างสารนั้นแล้ว \r\nก็จระเดินเข้าไปเอาข้าวบิณฑบาตด้วยลำดับเรือน  ก็ไปถึงบ้านอัน 1  ชาวบ้านอันนั้นหัน… \r\nz. …แล้วก็เสด็จไปสู่ด่านทัมมิละ ข่า ว้าทั้งมวลแล้วก็สั่งสอน  เขาทั้งหลายก็บ่ฟังบ่ละมิจฉาเขาเสียได้  พระเจ้าสอนบ่ได้ก็ \r\nเสด็จจากด้าวทัมมิละ ข่า ว้า  ไปรอดเมืองแช่  ก็มาไว้พระบาทเชียงผาแล้ว  ก็มาไว้พระบาทแดนเมืองมางแล้วก็เสด็จออก \r\nไปจากเมืองมาง ไปเมตตาทัมมิละข่า ชาวดอยแล้ว ชนบทบ้านเมืองในเมืองเขมรัฐ คือ เชียงตุง คือ ละแวกแคว้นเมืองเขิน \r\nทั้งมวลชู่แห่ง  ก็ย่ำรอยพระบาทไว้ยังพระบาทตามอันควรเพื่อหื้อเป็นที่ไหว้แลบูชาแก่คนแลเทวดาทั้งหลายก็มีแล… \r\n \r\nPhuk 8: \r\na. นโม ตสฺสตฺถุ โยนกโลกสฺมึ ภควา จาริกฺจรติ  ดูราโสตุชนะสัปปุริสะทั้งหลาย  พระพุทธเจ้าแห่งเราก็เอาอรหันตา แล \r\nพระยาอินทา พระยาอโศกไปจระเดินโผดสัตว์แลคนทั้งหลายในเมืองเขมรัฐชู่แห่งแล้ว  ก็เสด็จเข้ามาในละแวกแคว้นเมือง \r\nโยนกโลก คือ เมือง(ยวน) ก็มีแล  พระพุทธเจ้าก็เข้าไปถึงเมืองพยาก ก็ไปถึงแม่น้ำที่ 1 ชื่อว่าพยัคฆนที คือ แม่น้ำพยากแล \r\nพระพุทธเจ้าสีฟันซ่วยหน้าแลนั่งอยู่ในที่นั้น  ยังมีชาวทัมมิละผู้ 1  มันก็จระเดินไปป่า… \r\nz. …คือจุฬกัสสปเถระน้อยเมือนิพพานในระหว่างดอยเมืองมิถิลา คือเมืองห้อ เมืองแส บัดนี้ตน 1 แล  คืออัสสชิเถระแล \r\nอตุลเถระ  2 ตนนี้นิพพานในดอยพระบาทผาน้อยเมืองลาที่หัวแคว้นลอ แล้วเอาใส่หีดผาแก้วไว้นั้น 1 แล  พระยาอินทร์ก็ \r\nเมือพิจารณารักษาคราบมหาเถรเจ้าทั้ง 2 ในถ้ำพระบาทผาน้อยที่นั้นดีแล้ว  ก็สยองไปลวงบนหนอากาศ ก็ไปเขิ็ดทันพระ \r\nพุทธเจ้าที่ดอยเก้ิงเชียงใหม่ที่นี้เล่าก็มีวันนั้นแล…", "Foliation / pagination": "Phuk 5: 1A-18A (alphabetical order in Northern Thai) 1A-8A อ-โอ, 9A-18A ก-ญ; phuk 6: 1B-21B (alphabetical order in Northern Thai) 1Bก, 7B-19B ก-ฐ, 20B ติ ริ นิ, 21 จิ ฌิ สิ; 1B-6B (Northern Thai) 1-6; phuk 7: 1B-22B (alphabetical order in Northern Thai) 1B-8B อ ต้น-โอ, 9B-22B ก-ฒ ปลาย, 5B-21B (Northern Thai figures) 5-21; phuk 8: 1B-18B (alphabetical order in Northern Thai) 1B-8B อ-โอ, 9B-18B ก-ญ; 4B (Northern Thai figures) 4;", "Country": "Thailand", "Province": "Phrae", "District": "Song", "Repository": "Wat Klang", "Material": "Palm-leaf", "Language(s)": "Pali-Northern Thai", "Script": "Tham Lanna", "Description": "Phuk 5: 19 folios, 5 lines; phuk 6: 22 folios, 5 lines; phuk 7: 22 folios, 5 lines; phuk 8: 19 folios, 2-5 lines", "Reference of the digital pictures": "phuk 5: IMG_3995-IMG_4051; phuk 6: IMG_4308-IMG_4374; phuk 7: IMG_4052-IMG_4120; phuk 8: IMG_4375-IMG_4434"}, "images": [], "iiifThumb": "", "pages": [], "diagramPages": 0, "related": [{"facet": "temple", "value": "Wat Klang", "label": "Wat Klang", "items": [{"id": 2820, "title": "Nangsue pha mueang kaeo kap cata"}, {"id": 2842, "title": "Untitled (Holasat lae tamla sang ban)"}, {"id": 2837, "title": "Untitled (Holasat)"}, {"id": 2838, "title": "Untitled (Holasat)"}, {"id": 2819, "title": "Untitled (Katha)"}, {"id": 2840, "title": "Untitled (Sainyasat lae holasat)"}]}, {"facet": "genre", "value": "tamnan_chronicle", "label": "Chronicle (Tamnan) · ตำนาน", "items": [{"id": 4833, "title": "Anakata putthawong"}, {"id": 3410, "title": "Anakataputthawongsa"}, {"id": 133, "title": "Anakatawang pha cao sip su"}, {"id": 3452, "title": "Anakatawong"}, {"id": 3335, "title": "Anakhatawong"}, {"id": 6667, "title": "Anakhotwong"}]}, {"facet": "province", "value": "Phrae", "label": "Phrae", "items": [{"id": 1876, "title": "Boek lem"}, {"id": 2646, "title": "Cantapahana withi sekkhalakanitasalampa"}, {"id": 2661, "title": "Cantawahana withi"}, {"id": 1882, "title": "Catula kammatthan"}, {"id": 2736, "title": "Khwan luang"}, {"id": 2426, "title": "Lam sut nangsue kan kae"}]}], "hasReader": false}, "annotation": {"notes": "", "tags": []}}